Embriyoskop Nedir?

Embriyolar daha önce belirli sıcaklık seviyesine sahip inkübatörlerde takip edilmekteydi. Bu cihazlar, küçük bir buzdolabına benzeyen ve embriyoların vücut sıcaklığına uygun koşullarda saklandığı dolaplardır. Embriyonun gelişimini değerlendirmek için inkübatörden çıkarılması, mikroskop altında incelenmesi ve daha sonra tekrar inkübatöre yerleştirilmesi gerekiyordu.

Doğal gebelikte yumurta tüpte spermle döllenir, embriyo oluşur ve rahim içerisine doğru ilerleyerek tutunur. Bu gelişim sırasında ortamın pH değeri, asitlik düzeyi, karbondioksit, oksijen ve azot oranları, gaz basıncı ve sıcaklığın sabit kalması önemlidir.

Embriyo 37 derecelik ortamdan çıkarılarak yaklaşık 21 derece olan laboratuvar ortamında mikroskopla incelendiğinde dış koşullara maruz kalmaktadır. Embriyonun gelişimini değerlendirmek için bu incelemenin yapılması gerekir; ancak embriyonun dış ortama çıkarılması, bulunduğu koşulların değişmesine neden olur.

Embriyoskopta ise embriyo; döllenme işleminden kullanılacağı veya dondurulacağı zamana kadar aynı sıcaklıkta, aynı gaz basıncında ve aynı pH seviyesinde kalmaktadır. Embriyo değerlendirme amacıyla cihazdan çıkarılmaz.

Embriyolar 7 Gün 24 Saat İzlenebiliyor

Embriyoskopun üzerinde bulunan kamera sayesinde embriyolar 7 gün 24 saat boyunca izlenebilmektedir. Doktorlar ve embriyologlar, bilgisayar üzerinden embriyoskop sistemine bağlanarak hastaların embriyolarının gelişimini takip edebilmektedir.

Embriyoskop, embriyoların dış ortama maruz kalmasını ortadan kaldırmaktadır. Embriyoların sıcaklık, gaz basıncı ve pH değerleri bozulmadan, standart bir mikro ortamda gelişmesini sağlamaktadır.

Kamera tarafından sürekli kaydedilen gelişim süreci daha sonra yeniden izlenebilir ve ayrıntılı biçimde değerlendirilebilir. Embriyonun istenilen şekilde gelişip gelişmediği, gelişiminin zayıf olup olmadığı, geriden gelip gelmediği veya beklenenden hızlı ilerleyip ilerlemediği incelenebilir.

Embriyonun belirli gelişim aşamalarına beklenen saatlerde ulaşıp ulaşmadığı da bu kayıtlar üzerinden değerlendirilmektedir. Tedavide bir olumsuzluk yaşandığında, sorunun gelişimin hangi aşamasında ortaya çıktığının bilinmesi gerekir. Sorunun yumurtadan mı yoksa spermden mi kaynaklandığının belirlenmesi, bir sonraki tedavide nelerin farklı yapılması gerektiğini göstermektedir. Embriyoskop bu sorunların saptanmasını sağlamaktadır.

Tedavide ortaya çıkan durumları bilmek, yeni bir tedavi planının hazırlanması açısından önemlidir. Sonuçlar bilindiğinde B ve C planlarının oluşturulması mümkün olmaktadır.

Hastalar Embriyolarını Anlık Olarak İzleyebilir mi?

Hastaların kendi embriyolarının gelişimini anlık olarak izleyebilmesi teknik açıdan mümkündür. Embriyoskopun kamerası sürekli kayıt yaptığı için kişiye özel bir bağlantı oluşturularak hastanın kendi embriyolarını izlemesini sağlayacak bir yazılım geliştirilebilir.

Bu sistemde hastaya özel bir bağlantı gönderilebilir ve hasta embriyolarının gelişimini bu bağlantı üzerinden takip edebilir. Ancak görüntülerin hastalar tarafından doğru anlaşılabilmesi için yapay zekânın embriyonun bulunduğu aşamayı ve gelişim durumunu yorumlaması gerekir.

Yüksek Sperm DNA Hasarında PICSI Kullanılabilir mi?

Sperm DNA hasarının yüksek olduğu durumlarda PICSI yöntemi tercih edilebilir. Çünkü PICSI, DNA hasarı daha düşük olan spermlerin seçilmesini sağlayabilir.

Bir hastada yüzde 89 oranında sperm DNA hasarı tespit edildi. Bu oran, kliniğimizde bugüne kadar karşılaştığımız en yüksek sperm DNA hasarı oranıydı. Hastaya sperm DNA hasarını düşürmeye yönelik bir tedavi başlandı.

Yaklaşık üç aylık tedavinin ardından kontrol testi yapıldı ve sperm DNA hasarı yüzde 8,7’ye düştü. Yüzde 10’un altındaki değerleri normal kabul ediyoruz.

Hasta tedaviye uyum sağladı, günde bir paket içtiği sigarayı tamamen bıraktı, vitaminlerini ve antioksidanlarını düzenli olarak kullandı. Kararlı olunduğunda ve tedaviye uyum sağlandığında sonuç alınabildiğini gösteren bu örneği herkes için paylaşmak istedim.

Laboratuvar Ortamı Neden Serin Tutuluyor?

Tüp bebek laboratuvarlarının steril bir ortam olması gerekir. Laboratuvarda hava ve soğutma sistemlerinin belirli standartlara uygun şekilde çalışması önemlidir. Ortam sıcaklığı artırıldığında istenmeyen farklı etkiler ortaya çıkabilir.

Bu nedenle embriyoların uygun sıcaklıkta korunması ile laboratuvarın steril koşullarının sürdürülmesi birlikte değerlendirilmelidir. Embriyoskop, embriyoların sabit koşullarda tutulmasını sağladığı için değerli bir cihazdır.

Yapay Zekâ Embriyoları Nasıl Değerlendiriyor?

Embriyoskop görüntülerini değerlendiren yapay zekâ, embriyolara gelişim özelliklerine göre puan verebilmektedir. Örneğin bir embriyo 100 üzerinden 90, başka bir embriyo ise 70 veya 75 puan alabilir.

Yapay zekâ; embriyonun olması gereken saatlerde beklenen büyüklüğe ve hücre sayısına ulaşıp ulaşmadığını değerlendirmektedir. Gelişimini daha uygun biçimde sürdüren embriyoya daha yüksek puan vermekte ve bu embriyonun tutunma olasılığının daha yüksek olabileceğini belirtmektedir.

Ancak embriyo seçimi yalnızca yapay zekânın verdiği puana göre yapılmamaktadır. Embriyologlar da embriyoları değerlendirmektedir. Hastada gereklilik bulunması durumunda PGT olarak adlandırılan genetik ayıklama yöntemi de uygulanarak en sağlıklı embriyonun seçilmesi hedeflenmektedir.

Her Merkezde Aynı Teknikler Uygulanıyor mu?

Tüp bebek tedavisinde kullanılan yöntemlerle geçmişte uygulanan yöntemler arasında büyük farklılıklar bulunmaktadır. Ancak 40 yıl önceki yöntemlerle çalışmaya devam eden merkezler de vardır. PICSI, Piezo ve embriyoskop gibi teknikler her merkezde uygulanmamakta ve her merkez bu yöntemler için yeterli altyapıya sahip bulunmamaktadır.

Bu nedenle her merkezde aynı gebelik oranlarına ulaşılamamaktadır. Bu durum, tüp bebek tedavisinde merkez seçiminin önemini ortaya koymaktadır.

Merkez seçiminde teknolojik altyapı, hastaya yaklaşım, ekibin tecrübesi ve hastaya gösterilen özen önemlidir. Laboratuvar, tüp bebek tedavisinin en önemli bölümlerinden biridir.

Hastayı ne kadar iyi hazırlarsak hazırlayalım ve yumurtaları ne kadar iyi toplarsak toplayalım, laboratuvarda yaşanan bir olumsuzluk doğrudan negatif sonuç olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle laboratuvar koşullarının mükemmel hâle getirilmesi gerekir. Böylece geriye yalnızca değiştiremeyeceğimiz faktörler kalır.

Mikroenjeksiyonda Robotik Sistemler

Teknolojik gelişmelerin takip edilmesi tüp bebek tedavisinde büyük önem taşımaktadır. Günümüzde mikroenjeksiyon işlemi için robotik sistemler geliştirilmektedir. Bu sistemlerde sperm robotik bir mekanizma tarafından alınarak yumurtanın içerisine yerleştirilmektedir.

Amaç, embriyoloğun elinin titremesi gibi nedenlerle oluşabilecek hataları önlemektir. Bu robotik sistemler henüz tam olarak kullanıma girmemiştir; geliştirme çalışmaları devam etmektedir.

Teknolojik sistemlerin bazı dezavantajları bulunabilir. Ancak sistemler yeterince geliştirildiğinde mikroenjeksiyon işlemlerini hatasız biçimde gerçekleştirebilir.

Yakın gelecekte işlemlerin kapalı ortamlarda ve dış havaya maruz kalmadan yapılması mümkün olabilir. Mikroenjeksiyonun embriyolog eli değmeden, kapalı bir sistem içerisinde yapılması ve embriyonun yine dış ortama çıkarılmadan aynı sistem içindeki embriyoskopa yerleştirilmesi sağlanabilir.

Böylece mikroenjeksiyon ve embriyo gelişimi; dış ortamın havasına ve tozuna maruz kalmadan, tamamen kapalı sistemlerde gerçekleştirilebilir. Yakın gelecekte tüp bebek laboratuvarlarında bu teknolojilerin kullanılabileceğini düşünüyorum.

EmbryoGlue Nedir ve Ne İşe Yarar?

Soru: EmbryoGlue nedir?

Cevap: Embriyo transferinde embriyo, mikroskop altında ince bir kanülün içerisine çekilir. Kanül rahim içerisine ilerletilerek embriyo bırakılır. Bu sırada embriyo sağa veya sola hareket edebilir. Embriyo, sıçrama etkisi oluşmaması için mümkün olan en düşük hızla bırakılır.

EmbryoGlue, hyalüronik asit içeren ve jel kıvamında olan bir maddedir. Adı “yapıştırıcı” olsa da embriyoyu rahim içerisine yapıştırmaz. Bulunduğu ortama daha koyu bir kıvam kazandırır. Embriyo sıvı içerisinde değil, jel kıvamındaki bu maddenin içerisinde rahme bırakılır. Böylece embriyonun bırakıldığı yere çökmesi ve sağa sola hareket etme olasılığının azalması amaçlanır.

Soru: EmbryoGlue tutunmayacak bir embriyonun tutunmasını sağlar mı?

Cevap: Hayır. Tutunmayacak bir embriyoyu tutturmaz. Ancak tutunma potansiyeli bulunan embriyonun işini kolaylaştırabilir ve tutunma olasılığını artırabilir.

Embriyo hızlı bırakılırsa sağa sola hareket edebilir veya tüplere doğru kayabilir. EmbryoGlue, jel kıvamıyla embriyoya ağırlık kazandırarak bırakıldığı yerde kalmasına yardımcı olabilir.

Transferden sonra embriyonun hareketi yalnızca birkaç dakika ultrasonla izlenir. Daha sonra hasta dinlenmeye alınır. Bu nedenle embriyonun saatler içerisindeki hareketini ultrasonla takip etmiyoruz.

Soru: Embriyo transferden sonra rahim içerisinde hareket eder mi?

Cevap:Endometriyum hareketli bir dokudur. Ultrason sabit tutulduğunda endometriyumun hareketi görülebilir. Embriyo tamamen tutununcaya kadar bu hareketli dokunun içerisinde bir miktar hareket edebilir.

Transferden sonra embriyonun hafifçe hareket ettiği bazen ultrason ekranında görülebilir. Bu durum genellikle bir sorun oluşturmaz. Embriyo rahmin içerisinde hareket etmektedir ve uygun bir yere tutunabilir. Ancak fazla hareket etmesini de istemeyiz. EmbryoGlue, jel ve ağırlık etkisiyle embriyonun çok fazla sağa sola hareket etmeden kalmasına yardımcı olabilir.

Soru: EmbryoGlue bütün embriyolara uygulanmalı mı?

Cevap: Bütün embriyolara uygulanması fazla tedavi ve gereksiz bir uygulama olabilir. Hastaya bu yöntemin ne olduğu anlatılır. Tutunmayacak embriyoyu tutturmayacağı, ancak tutunacak embriyonun işini kolaylaştırabileceği açıklanır.

EmbryoGlue yapılmasının şart olmadığı ve yapılmadığında embriyonun tutunmayacağı şeklinde bir durum bulunmadığı belirtilir. Uygulama kararı hastayla birlikte değerlendirilerek verilir.

Soru: EmbryoGlue 5A gibi iyi kaliteli embriyolara mı, yoksa 4AB veya BC gibi embriyolara mı önerilir?

Cevap: Her iki embriyo grubuna da uygulanabilir. Embriyo 4A veya 3A olmadığı için tutunmayacak diye bir durum yoktur.

İki hastada 3CC kalitesindeki embriyolarla sağlıklı çocuklar dünyaya geldi. Bir hastanın gebeliği de devam etmektedir. Embriyo kalitesi düşük olduğu için gebelik oluşmayacak diye bir şey yoktur.

Bir embriyo beşinci güne ulaşmışsa o embriyonun gebelik oluşturma şansı vardır. Çünkü üçüncü günden beşinci güne kadar gelişebilmiştir. Transferden sonra sahip olduğu şansı sonuna kadar kullanabilmesi için her embriyoya hak ettiği değer verilir.

Embriyo kalitesi düşük olduğu için EmbryoGlue yapılmaması veya yalnızca düşük kaliteli olduğu için EmbryoGlue uygulanması şeklinde bir yaklaşım yoktur. Amaç embriyonun işini kolaylaştırmaktır.

Soru: EmbryoGlue özellikle hangi durumlarda önerilir?

Cevap: Hastanın özellikleri ve daha önceki tedavileri değerlendirilir. Önceki tedavilerde iyi kaliteli embriyolar transfer edilmesine rağmen gebelik oluşmamışsa EmbryoGlue özellikle önerilir.

Hastanın ilk denemesi ise ve iyi kaliteli bir embriyosu bulunuyorsa EmbryoGlue uygulanması şart değildir.