Op. Dr. Yasemin Kızılkaya ile Tüp Bebek Tedavilerinde Kişiye Özel Değerlendirme

ÇİDER tarafından düzenlenen çevrim içi ZOOM görüşmesinde Op. Dr. Yasemin Kızılkaya, katılımcıların tedavi hikâyelerini, önceki tüp bebek denemelerini ve mevcut tahlil sonuçlarını değerlendirdi. Görüşmede düşük yumurtalık rezervi, ileri yaş, tiroid değerleri, sperm morfolojisi, genetik hastalıklar, kromozomal translokasyonlar, embriyo havuzlama yöntemi ve yumurta toplama sürecinde alınması gereken önlemler ele alındı.

Hasta mahremiyetinin korunması amacıyla katılımcıların isimlerine yer verilmemiştir. Aşağıdaki soru ve cevaplar yalnızca ZOOM görüşmesinde yapılan açıklamalar esas alınarak düzenlenmiştir.

Düşük yumurtalık rezervinde nasıl bir tedavi planlanabilir?

Soru: AMH değeri 0,2 olan ve tedavide sınırlı sayıda yumurta gelişen bir hastada nasıl bir yol izlenebilir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: AMH değerinin düşük olması, yumurtalıkların tamamen işlevsiz olduğu anlamına gelmez. Tedavide üç yumurtanın gelişmesi de değerlendirilmesi gereken bir sonuçtur. Bu durumda öncelikle embriyoların oluşturulması ve dondurularak biriktirilmesi düşünülebilir. Havuz yöntemiyle yeterli sayıda embriyo elde edildikten sonra rahimle ilgili cerrahi işlemler değerlendirilebilir.

Rahimle ilgili ameliyat embriyo oluşturulmadan önce mi yapılmalıdır?

Soru: Rahimde ameliyat gerektirebilecek bir problem bulunuyorsa öncelik cerrahiye mi verilmelidir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Yumurtalık rezervi düşük olan hastalarda zaman önemlidir. Bu nedenle bazı hastalarda önce yumurtaların toplanması, embriyoların oluşturulması ve dondurulması tercih edilebilir. Transfer için yeterli embriyo oluşturulduktan sonra rahimle ilgili cerrahi işlem planlanabilir.

Düşük AMH değerinde eksozom tedavisi ilk seçenek olabilir mi?

Soru: Yumurtalık rezervi düşük olan hastalarda tedaviye eksozom uygulamasıyla başlanmalı mıdır?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Eksozom uygulaması ilk basamak tedavi olarak önerilmemiştir. Hastanın mevcut yumurtalık faaliyeti, hormon değerleri ve tedaviye verebileceği yanıt birlikte değerlendirilerek kişiye özel bir plan hazırlanmalıdır.

Tiroid değerleri tüp bebek tedavisini etkiler mi?

Soru: TSH değerinin 4,8 olması tedavi öncesinde müdahale gerektirir mi?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Tiroid hormonlarının tedavi öncesinde düzenlenmesi gerekir. TSH değeri yüksek olan hastaların bir endokrinoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi ve kullanılan tiroid ilacının dozunun yeniden düzenlenmesi önerilmiştir.

Soru: TSH değerinin 3’ün üzerinde olması durumunda ne yapılmalıdır?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Kullanılan tiroksin tedavisinin dozu hekim kontrolünde düzenlenmeli ve TSH değerinin 3’ün altına indirilmesi hedeflenmelidir.

İleri yaşta tüp bebek tedavisi ertelenebilir mi?

Soru: 45 yaşındaki bir hasta tüp bebek tedavisine devam etmeli midir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: İleri yaş grubunda zaman kaybedilmemelidir. Yaşla birlikte yumurtaların genetik açıdan sağlıklı olma ihtimali azalabilir. Bununla birlikte uygun takip, doğru zamanlama ve elde edilen yumurtaların dikkatli değerlendirilmesiyle tedaviye devam edilebilir.

İleri yaşta yumurta toplama zamanlaması neden önemlidir?

Soru: Önceki tedavilerde erken yumurtlama yaşanmışsa nasıl bir önlem alınabilir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Yumurta gelişimi daha yakından takip edilmelidir. Erken yumurtlama ihtimali bulunan hastalarda yumurta toplama işleminin çatlatma iğnesinden yaklaşık 33–34 saat sonra yapılması değerlendirilebilir. Tedavi süresince hormon değerleri ve folikül gelişimi daha sık kontrol edilmelidir.

Çok sayıda yumurta toplanması başarı için yeterli midir?

Soru: Fazla sayıda yumurta elde edilmesi tedavinin başarılı olacağını gösterir mi?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Yalnızca yumurta sayısına bakılması yeterli değildir. Yumurtaların olgunluğu, kalitesi ve birbirleriyle uyumlu biçimde gelişmesi önemlidir. Çok sayıda yumurta toplansa bile gelişim ve senkronizasyon uygun değilse beklenen sonuç alınamayabilir.

Kadın yaşı neden tedavi planında belirleyicidir?

Soru: Kadın ve erkek üreme hücreleri yaşlanmadan aynı şekilde mi etkilenir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Kadınlarda özellikle 35 yaşından sonra yumurta kalitesindeki azalma hızlanabilir. Erkek üreme kapasitesi daha uzun süre devam edebilse de kadınların yumurta rezervi ve yumurta kalitesi sınırlıdır. Bu nedenle ileri yaş grubundaki hastalarda tedavi ertelenmemelidir.

Sperm sayısının iyi olması yeterli midir?

Soru: Sperm sayısı normal olduğu hâlde gebelik neden oluşmayabilir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Sperm değerlendirmesinde yalnızca sayı dikkate alınmamalıdır. Hareket ve morfoloji de incelenmelidir. Sperm sayısı yeterli görünse bile morfolojik bozukluklar döllenmeyi etkileyebilir.

Sperm morfolojisi sonuçları neden farklı çıkabilir?

Soru: Bir sperm analizinde morfoloji sıfır, daha sonraki analizde ise dört çıkabilir mi?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Morfoloji değerlerinde belirgin değişiklik bildiren sonuçlar dikkatle değerlendirilmelidir. Laboratuvarın çalışma standardı ve değerlendirme kalitesi önemlidir. Sonuçların güvenilir bir laboratuvarda tekrar incelenmesi ve erkeğin ayrıntılı ürolojik değerlendirmeden geçirilmesi gerekir.

Sperm problemi bulunan çiftlerde yalnızca kadının tedavi edilmesi yeterli midir?

Soru: Tekrarlanan tedavilere rağmen gebelik oluşmuyorsa erkek faktörü yeniden araştırılmalı mıdır?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Tedavi yalnızca kadın üzerinden yürütülmemelidir. Erkek eşin de sperm analizi, morfoloji ve gerekli ürolojik incelemeleri yapılmalıdır. Altta yatan problem belirlendiğinde tedavi planında yapılacak düzenlemeler sonucu etkileyebilir.

Sperm problemi için kontrolsüz takviye kullanılmalı mıdır?

Soru: Arı sütü ve benzeri ürünler sperm değerlerini düzeltmek amacıyla kullanılabilir mi?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: İçeriği ve dozu denetlenmeyen ürünlerin gelişigüzel kullanılmaması gerekir. Öncelikle uygun sperm incelemesi yapılmalı ve gerekli tedavi veya destekler üroloji değerlendirmesinden sonra belirlenmelidir.

Daha önce dondurulmuş sperm nasıl değerlendirilmelidir?

Soru: Cerrahi işlemle elde edilerek dondurulan sperm bulunuyorsa yeniden ameliyat gerekir mi?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Mevcut dondurulmuş spermlerin verimli şekilde kullanılabilmesi için ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır. Yeni bir cerrahi girişime karar verilmeden önce sperm üretimi, önceki microTESE bulguları ve dondurulan örneklerin durumu birlikte incelenmelidir. Bu konuda üroloji değerlendirmesi önerilmiştir.

Kromozomal translokasyon tüp bebek tedavisini nasıl etkiler?

Soru: Kromozom 5 ve 6 arasında translokasyon saptanmışsa nasıl bir yol izlenmelidir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Translokasyon sonucunun ayrıntılı biçimde değerlendirilmesi için genetik danışmanlık alınmalıdır. Eşin de gerekli genetik testleri yaptırması önerilmiştir. Embriyolara uygulanacak genetik incelemenin kapsamı, genetik uzmanıyla birlikte belirlenmelidir.

Tek bir genetik açıdan uygun embriyo yeterli olabilir mi?

Soru: Translokasyon taşıyan bir hastada çok sayıda sağlıklı embriyo bulunması mı gerekir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Genetik açıdan uygun tek bir embriyonun bulunması da transfer planlaması açısından yeterli olabilir. Önemli olan embriyoların gerekli genetik değerlendirmeden geçirilmesidir.

Marfan sendromu bulunan çiftlerde hangi incelemeler yapılmalıdır?

Soru: Ailede Marfan sendromu bulunuyorsa embriyolar nasıl değerlendirilmelidir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Marfan sendromu ve eşlik eden kromozomal sorunlar için genetik danışmanlık alınmalıdır. Embriyolara uygulanacak genetik testin yöntemi ve kapsamı genetik uzmanıyla birlikte planlanmalıdır.

Yüksek hepatit B antikoru tedaviye engel midir?

Soru: Hepatit B antikorunun yüksek olması tüp bebek tedavisi açısından sorun oluşturur mu?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Yüksek antikor düzeyinin tek başına olumsuz bir durum olmadığı, koruyuculuğu gösterdiği belirtilmiştir.

Reçetesiz veya evde yapılan doğurganlık testlerine güvenilebilir mi?

Soru: Reçetesiz temin edilen doğurganlık testleri tedavi planı için yeterli midir?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Bu testlerin hata payı bulunabilir. Tedavi kararı yalnızca bu sonuçlara göre verilmemelidir. Hormon testleri, ultrason bulguları, sperm analizi ve hastanın tedavi geçmişi birlikte değerlendirilmelidir.

Vitamin ve mineral destekleri kullanılabilir mi?

Soru: Tüp bebek tedavisine hazırlanırken takviye kullanılması uygun mudur?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Görüşmede kadınlar ve erkekler için bazı vitamin ve mineral desteklerinin düzenli kullanılabileceği belirtilmiştir. D vitamini eksikliği bulunan hastalara takviyeye devam etmeleri önerilmiştir. Desteklerin hastanın bulgularına göre planlanması gerektiği ifade edilmiştir.

Yumurta toplama işleminden sonra hemen yolculuk yapılabilir mi?

Soru: Yumurta toplama işleminden sonra hasta başka bir şehre dönebilir mi?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Komplikasyon riski bulunan hastaların yumurta toplama işleminden hemen sonra şehir dışına çıkmaması önerilmiştir. Hastanın üç-dört gün takip edilmesi ve herhangi bir problem gelişmediğinden emin olunması gerektiği belirtilmiştir.

Histeroskopi nasıl değerlendirilmelidir?

Soru: Rahim içinde polip veya başka bir problem düşünülüyorsa histeroskopi yapılabilir mi?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: Histeroskopinin rahim içinin değerlendirilmesi amacıyla uygulanabilen bir işlem olduğu belirtilmiştir. Polip ve rahim içi sorunların incelenmesinde kullanılabileceği ifade edilmiştir.

Psikolojik destek tedavi sürecinin bir parçası mıdır?

Soru: Tüp bebek tedavisi sırasında psikolojik destek alınmalı mıdır?

Op. Dr. Yasemin Kızılkaya: İnfertilite ve tekrarlanan tedaviler hastalar açısından psikolojik olarak zorlayıcı olabilir. Görüşmede, tüp bebek tedavileri konusunda deneyimli bir psikolog tarafından yürütülen destek gruplarına katılımın faydalı olabileceği ve öz şefkat çalışmalarının hastalara destek sağlayabileceği belirtildi.

Sonuç

ZOOM görüşmesinde tüp bebek tedavisinin yalnızca tek bir tahlil sonucuna veya yumurta sayısına göre planlanamayacağı vurgulandı. Kadının yaşı, yumurtalık rezervi, tiroid değerleri, yumurtaların gelişimi, sperm morfolojisi, genetik bulgular, önceki tedaviler ve laboratuvar koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Özellikle düşük yumurtalık rezervi ve ileri yaş grubundaki hastalarda zaman kaybedilmemesi; genetik hastalık veya translokasyon bulunan çiftlerde genetik danışmanlık alınması; erkek faktörünün ayrıntılı incelenmesi ve yumurta toplama işleminden sonra hasta güvenliğinin gözetilmesi görüşmenin öne çıkan başlıkları oldu.
Vermiş olduğu değerli bilgiler için Op.Dr.Yasemin Kızılkaya’ya teşekkür ederiz.
****************