Tüp Bebek Tedavisine Başlarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Tüp Bebek Tedavisine Başlarken Nelere Dikkat Edilmeli?Dr. Emin Haqverdiyev 

Bu bölümde Dr. Emin Haqverdiyev, özellikle tekrarlayan tüp bebek denemeleri olan hastalarda sıkça gözden kaçan noktaları, tedaviye yeniden başlarken nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve gerçekçi beklentilerin neden çok önemli olduğunu anlattı.

Yeni bir tedavi planı yaparken hastalar en çok hangi konulara dikkat etmeli?

Aslında biz genelde en zor, en karmaşık konulara odaklanıyoruz. En sofistike tedavileri konuşuyoruz. Oysa çoğu zaman çok basit ama etkisi büyük olan noktalar gözden kaçıyor. Tedaviye yeniden başlarken basitten zora doğru gitmek her zaman daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

En basit örneklerden biri kilo kontrolüdür. Kilo verildiğinde gebelik elde etme oranının arttığını biliyoruz. Bu bir estetik mesele değil. Fazla yağ dokusu vücutta hormon dengesizliğine yol açıyor. Yağ hücreleri bazı hormonların etkisini artıran maddeler içeriyor. Biz hastaya net bir kilo hedefi koymuyoruz ama vücudun kilo verdiğini fark etmesi, metabolik bir kırılma yaşaması tedaviye verdiği yanıtı olumlu yönde değiştiriyor.

Tekrarlayan tüp bebek denemelerinde en sık atlanan konular nelerdir?

En çok ihmal edilen konulardan biri erkek faktörüdür. Tüp bebek denince sanki sadece kadını ilgilendiren bir tedavi gibi algılanıyor. Oysa bu sürecin çok büyük bir kısmı erkek tarafıyla, sperm kalitesiyle ilgilidir. Üroloji ve androloji bu işin temel taşlarındandır.

Sperm sayımı kağıt üzerinde çok iyi görünebilir ama sperm DNA’sının iç yapısı bozulmuş olabilir. Bu yüzden “tanıdığım biri çok sigara içiyordu, kiloluydu ama çocuğu oldu” gibi örnekler herkes için geçerli değildir. Aynı çevresel faktörler her vücutta aynı etkiyi yaratmaz. Önemli olan kişinin kendi üzerine düşeni yapmasıdır. Bu, verilen tedavilerin ve ilaçların etkisini de artırır.

DNA fragmentasyonu kilo verme ve yaşam tarzı değişikliğiyle düzelir mi?

DNA fragmentasyonu ilaçla tamamen düzelebilen bir durum değildir. Antioksidan tedaviler kısmen fayda sağlayabilir ama çoğu zaman spermin dış görünümünü iyileştirir, DNA hasarını tamamen ortadan kaldırmaz.

Bu yüzden biz “yaşam tarzı değişikliği” diyoruz. Zayıflamak, düzenli uyumak, evde pişmiş yemek yemek, tekrar kullanılan yağlardan kaçınmak gibi basit ama etkili önerilerde bulunuyoruz. Bunların hepsi erkek üreme sağlığı için faydalıdır. Bunların hepsinin yüzde yüz ispatlanmış olduğunu söyleyemeyiz ama bu alanda her şeyi 10 yıl ispat bekleyerek yaparsak doğurganlık penceresini kaçırırız. Tüp bebek alanı hızlı karar verilmesi gereken bir alandır.

Hastalar genellikle kaçıncı denemeden sonra size başvuruyor?

Hastalar genelde ilk denemede değil, ikinci ya da üçüncü başarısız denemeden sonra bize geliyor. Yaklaşık her 10 hastanın 7’si daha önce en az bir deneme yapmış oluyor. Bir merkeze sadece “bir kere tüp bebek yaptıracağım” düşüncesiyle gelmek çok doğru bir yaklaşım değil.

Eğer ilk denemede belirlenebilen ve düzeltilebilecek bir sorun varsa, farklı bir bakış açısıyla yaklaşmak gerekir. Bunu yaparken de önceki merkezleri veya doktorları kötüleyerek değil, etik sınırlar içinde değerlendirme yapmak çok önemlidir. Aksi halde hastanın tedaviye olan güveni tamamen sarsılır.

Başarısız tüp bebeklerde küçük detayların gerçekten fark yarattığı oluyor mu?

Evet, çoğu zaman fark yaratan şeyler küçük detaylardır. Bugün yayına hazırlanırken bile buna çok güzel örnekler denk geldi.

Örneğin doku uyumu konusu. Doktorların bir kısmı inanır, bir kısmı inanmaz. Yeni çıkan uygulamalara “hiç faydası yok” demek yerine, büyük kliniklerin sonuçlarına bakmak gerekir. Dört kez başarısız tüp bebek denemesi olan ve doku uyumu saptanan bir hastamız vardı. Eşinden alınan kanla yapılan özel bir uygulamadan sonra vücudun embriyoya karşı direncinin kırılması hedeflendi. Bu tür yaklaşımlar özellikle tekrarlayan başarısızlıklarda mutlaka akılda tutulmalıdır.

-Gebelik oluşup devam etmiyorsa neye bakılmalı?

Gebelik oluşuyor ama 10–12 haftayı geçemiyorsa mutlaka pıhtılaşma bozuklukları ve trombofili paneli araştırılmalıdır. Bu durumlarda doktor görevini yapmış olabilir, embriyo tutmuş olabilir ama gebelik devam etmiyordur. Böyle hastalarda uygun kan sulandırıcı tedavilerle gebeliğin devamı sağlanabilir.

Genetik incelemeler tüp bebekte neden bu kadar önemli?

Genetik sorunlar bizim en hassas alanlarımızdan biridir. Daha önce genetik problemi olan gebelik yaşamış ya da gebelik kaybı olan hastalarda ikinci tüp bebek denemesinde yüzde yüz garanti vermek doğru değildir.

Embriyonun genetiğini değerlendirmek, sağlıklı olduğundan emin olmak ve transferi bu şekilde yapmak riski azaltır ama yine de yüzde yüz garanti yoktur. Hastaya bunun açıkça anlatılması gerekir.

Tüp bebekte başarı oranları neden yüzde yüz değildir?

Doğal yolla gebelikte aylık başarı oranı sağlıklı bireylerde bile yüzde 8–10 civarındadır. Tüp bebekte bu oranı yüzde 60–70’e çıkarıyoruz ama bu yine yüzde yüz demek değildir. Biz bir aylık şansı artırıyoruz, mucize yaratmıyoruz.

Hedefimiz sadece gebelik elde etmek değil, sağlıklı bir bebeği aileye teslim edebilmektir. Bu yüzden riskleri baştan konuşmak, oranları doğru anlatmak çok önemlidir.

Hastaya düşük ihtimali açıkça söylemek tedaviyi olumsuz etkiler mi?

Aksine, doğru bilgilendirme hastayla ortak bir zemin oluşturur. Yüzde 10 demek, aynı özelliklere sahip 10 hastadan yalnızca birinin başarılı olması demektir. Bunu bilerek yola çıkan hasta, başarısızlık durumunda daha az yıkılır ve sonraki süreçleri daha sağlıklı yönetir.

Biz hastaya boş umut vermekten özellikle kaçınıyoruz. Çünkü gereksiz umut, başarısızlık sonrası çok daha büyük bir umutsuzluğa dönüşüyor.

Her başvuran hastaya tüp bebek öneriyor musunuz?

Hayır. Çok ciddi filtrelerimiz var. Her ay yaptığımız kadar hastaya “yapmama” kararı da veriyoruz. Bir hastaya “bunu yapmayalım” demek, bazen yapılabilecek en doğru hekimliktir. Hasta belki çocuk sahibi olamaz ama en azından yanlış yönlendirilmediğini bilir.Bizim için önemli olan sayılar değil, güvenilirliktir. Oranlarımızın yüksek olmasının nedeni budur.

Embriyonun tutunmasında beslenmenin faydası var mı? Akdeniz tipi beslenme işe yarar mı?

Akdeniz tarzı beslenmeyi öneriyoruz. Özellikle birkaç kez kızartma yapılan yağların tekrar kullanılmamasını söylüyoruz. Ancak bugün karar verip iki ay uygulayınca mucize beklemek doğru değil. Bu, kısa süreli değil, yıllara yayılan bir yaşam tarzı gibi düşünülmeli.

Ayrıca “protein ağırlıklı beslenme her zaman faydalıdır” yaklaşımına da dikkat etmek gerekir. Çünkü bağışıklık sistemini gereğinden fazla güçlendirmek, bazı durumlarda vücudun embriyoya karşı daha “savunmacı” davranmasına neden olabilir. Gebeliğin oluşabilmesi için vücut, doğal olarak bağışıklık yanıtını bir miktar düşürmek zorundadır; çünkü embriyo genetik olarak yalnızca anneye ait değildir, yarısı babaya aittir. Vücudun onu “yabancı” gibi görmemesi için immün dengenin optimum seviyede tutulması gerekir.

İki kez mayalanma olup tutunma olmadı. Doktor endometriumdan biyopsi alıp incelemeye gönderecek, kronik endometrit olabilir mi? Histeroskopi planlıyor. Biyopsi şart mı?

Endometriumdan biyopsi alma yaklaşımı artık büyük ölçüde eskiye göre daha az kullanılan bir yöntem haline geldi. Günümüzde histeroskopide şüpheli alanları gözle değerlendirmek, gerekiyorsa müdahale etmek ve “scratching” (çizik atma) ile alttaki canlı dokuya ulaşmak çoğu zaman daha pratik bir yol.

Kronik endometritten şüpheleniliyorsa antibiyotik tedavisinin en az 10–14 gün sürmesi gerekir; daha kısa kullanımın anlamlı faydası olmaz. Histeroskopi sırasında yapılan scratching işlemi de bir sonraki embriyonun tutunmasına yardımcı olabilir. Bu tabloda “biyopsi alalım” demenin ekstra getirisi çoğu zaman sınırlıdır.

Kronik endometrit belirtileri nelerdir? Biyopsi yapmadan tanı nasıl konur? PCR test gerekli mi?

Bu konuda şunu vurgulamak gerekir: Kadın hastalıklarında bazı tanılar teoride “kesin tanı” için biyopsi ister; ama pratikte her hastaya o “%100 tanı” yolunu uygulamak her zaman mantıklı değildir.

Endometriozis örneğinde de böyledir: Kitapta net tanı için laparoskopi ve biyopsi yazar; ama hastanın şikâyeti, görüntüleme bulgusu ve klinik tablo çok tipikse her zaman ameliyatla “%100 tanı” peşine düşmek doğru olmaz.

Kronik endometritte de benzer şekilde; endometriumun kalınlaşmaya istekli olmaması, belirgin bir neden yokken endometriumun beklenen yanıtı vermemesi gibi durumlar şüphe yaratır. Böyle olgularda 10–14 günlük uygun antibiyotik tedavisiyle çoğu kez yol alınabilir. İç rahat etmiyorsa, tanısal amaçla histeroskopik değerlendirme ve gerekirse scratching yeterli olabilir. Sırf parça koparmak, dokuyu gereksiz zedeleyip sonrasında yapışıklık riskini artırabileceği için tercih edilmeyebilir.

PCOS hakkında bilgi verir misiniz? Adet gecikmesi var, nelere dikkat edilmeli?

PCOS sendrom düzeyindeyse klinik açıdan dikkate alınması gereken bir durumdur. Kilo fazlalığına yatkınlık, adet düzensizliği ve yüksek testosteron etkisinin bulguları görülebilir. Bu tablo tedavi planlamasında önemlidir ve özellikle yumurtlama, hormon dengesi ve metabolik durum birlikte değerlendirilmelidir.

Dış gebelik yaşadım. Metotreksat iğneyle sonlandırıldı, 4 ay geçti. PCOS’um var. Tek klomenle gebelik düşünüyorum; doktorum bir ilaç önerdi. Uygun mu?

Soruyu ikiye ayırmak gerekir. Birincisi dış gebelik öyküsü: Bir kez dış gebelik geçirenlerde, özellikle tüp hâlâ aktifse, dış gebeliğin tekrarlama riski artar. Normalde dış gebelik yaklaşık yüz hastadan ikisinde görülür; ama bir kez yaşandıysa risk yükselir.

Bunu şöyle anlatabiliriz: Tüpler embriyoyu rahme taşır. Eğer tüpte hasarlı bir bölge oluştuysa, o bölge “pürüzsüz asfalt” gibi değil, daha “çakıllı” bir yol gibi olur. Ne kadar ilaç verilse de her zaman tam olarak eski haline dönmeyebilir. Bu nedenle yeniden gebelik planlanıyorsa risk akılda tutularak, erken dönemde gebeliğin rahim içinde olup olmadığı netleşene kadar daha dikkatli takip gerekir. Rahim içinde gebelik kesesi görülene kadar tam rahatlayamıyoruz.

İkinci kısım olan ilaç ve PCOS için: PCOS’a yönelik verilen ilaçlar ve yumurtlama uyarıcılar uygun olabilir; ancak dış gebelik riskini ortadan kaldırmaz. Bu yüzden planlama yapılırken risk faktörü mutlaka hesaba katılmalıdır.

Üç kez tüp bebek yaptım; her seferinde 3. ayda düşük oldu. Sebebi bulunamadı. Ne önerirsiniz?

Tüp bebekte transfer öncesi embriyonun genetik değerlendirmesi (NGS ya da FISH gibi yöntemlerle) önemli bir basamak olabilir. Transferden önce genetik açıdan sağlıklı embriyo seçmek, tekrar eden kayıplarda yol gösterici olur.

İkinci olarak, pıhtılaşma bozuklukları açısından değerlendirilen hastalarda, uygun görülen durumlarda kan sulandırıcı tedavilerin (örneğin düşük molekül ağırlıklı heparin türevleri ve aspirin benzeri yaklaşımlar) planlanması gerekebilir. Özellikle ilk 12 haftaya kadar olan kayıpların önemli bir kısmında pıhtılaşma mekanizmaları gündeme gelebilir.

Ayrıca yeni bir gebelik planlanmadan önce rahim içinin histeroskopiyle değerlendirilmesi de önerilebilir. Özetle; genetik değerlendirme, pıhtılaşma yaklaşımı ve rahim içi değerlendirme birlikte düşünülmelidir.

İki kez kimyasal gebelik yaşadım. NK (Natural Killer) hücrelerim biraz yüksek çıktı. Sebep bu olabilir mi? Tutunma için ne yapılmalı?

NK hücreler, bağışıklık sisteminin embriyoya karşı “fazla aktif” olabileceği ihtimalini düşündürebilir. Ancak pratikte NK yüksekliği daha çok gebeliğin hiç oluşmamasıyla ilişkilendirilen bir başlık olarak değerlendirilir; yine de her hastada tablo farklıdır.

Kimyasal gebelik ile 12 haftayı geçemeyen gebelik kaybı arasında yaklaşım bakımından birçok ortak nokta vardır. Tüp bebek yapılacaksa embriyo genetiğinin değerlendirilmesi yine önemlidir.

NK yüksekliğiyle ilgili “içi rahat etsin” diye tüp bebek planlanacaksa bağışıklık sistemini daha sakin bir zemine çekmek amacıyla bazı immün modülasyon yaklaşımları (örneğin makrofaj aşısı gibi) hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebilir. Ama burada temel amaç, embriyonun daha “rahat tutunabileceği” bir denge alanı oluşturmaktır.

-HLA analizi yaptırdık, üç uygunluk çıktı. Rahim filminde sola doğru eğrilik var. Peyventten sonra eğrilikle hamile kalmak mümkün mü?

Burada hastanın asıl sorduğu şey genelde şudur: Sorun üç uygunluk mu, yoksa rahim içi eğrilik mi?

Rahim içi eğrilik çok geniş bir kavramdır. Eğer embriyo transferine engel olacak düzeyde ciddi bir problem değilse, her zaman cerrahi düzeltme taraftarı olmuyoruz. Peyvent (HLA uyum/aşı yaklaşımı) yapıldıktan sonra “2–3 ay kendiniz deneyebilirsiniz” denmişse, bu genellikle eğriliğin çok kritik görülmediğini düşündürür. Çok ciddi bir eğrilik olsaydı, hem peyvent hem rahim içini düzeltme birlikte planlanabilirdi.

Yine de en net cevap, o dönemde görülen rahim filmi üzerinden verilir; çünkü yorum o görüntüye göre yapılmıştır.

Genetik olarak “sağlıklı” denilen embriyonun yine de sağlıksız doğma ihtimali var mı?

Genetik testlerde yüzde yüz garanti yoktur. Bir genetikçi “çok sağlıklı” dediğinde bile bu pratikte genelde yaklaşık %95 düzeyinde bir güven anlamına gelir. Test raporlarının altında küçük puntolarla yanılma payından zaten bahsedilir.

Bir başka önemli nokta da şudur: Genetik incelemede embriyodan hücre alınır. İşlem doğru yapılmazsa alınan parça iyi görünse bile geride kalan embriyo zarar görebilir. Ayrıca embriyolar bazen kötü hücreleri dışarı atabilir; dış kısımdan alınan hücre “kötü” görünse bile iç kısmın daha iyi olabildiği durumlar da olabilir. Bu yüzden genetik değerlendirme çok kıymetli ve “hayat kurtarıcı” olabilir; ama yine de yüzde yüz tutunma garantisi anlamına gelmez.

Genetiğine bakılmış çok kaliteli bir embriyo verilse bile tutunma olasılığı çoğu zaman %70, bazen %80 civarındadır; tüp bebekte “%100” diye bir kavram yoktur.

Bu yayında verilen cevaplar kişiye özel tedavi yerine geçer mi?

Bu yayında genel bilgilendirmeler yapıyoruz. Kişiye özel değerlendirme ancak ön görüşme yapıldığında, tahliller görülüp muayene planlandığında mümkün olur. Bu nedenle tahlillerin incelenmesi ve randevu alınması önemli. Burası bir tedavi platformu değil, bilgilendirme ve bilinçlendirme platformudur.

PRP yaptırdım, 3 ay oldu. Etkisi hâlâ devam eder mi?1

Devam edebilir. Bu tamamen vücudun verdiği yanıta göre değişir. Eskiden etki süresini daha kısa aralıklarla düşünüyorduk; zamanla hasta sayısı arttıkça bazı hastalarda etkinin daha uzun sürdüğünü görüyoruz. 8 aya kadar faydasını sürdüren hasta grupları da var. Her vücut farklı tepki verir.

7 yıldır evliyim. Her şey normal deniyor ama gebelik olmuyor. “Sebepsiz infertilite” denildi. Bu tanı doğru mu?

“Sebepsiz infertilite” tanısının gereğinden fazla konduğunu görüyoruz. Çünkü çoğu zaman tüm gerekli incelemeler tamamlanmadan bu tanı söylenebiliyor. Oysa bizim değerlendirme algoritmimiz evlilik süresine, deneme sayısına, varsa gebelik kayıplarına göre değişir.

Örneğin yıllardır “sebebi bilinmeyen infertilite” diye dolaşan bazı hastalarda, en temel genetik incelemelerden biri olan karyotip bile yapılmamış olabiliyor. Karyotipte delesyon saptandığında, aslında sebebin orada olduğu anlaşılabiliyor ve bundan sonraki yol genetiği seçilmiş tüp bebek gibi daha hedefli bir plana dönebiliyor.

5. gün ve 7. gün embriyolarım donduruldu. İkisine de PGT yaptırmak gerekir mi? Transferde hangisi seçilmeli?

Bu kararı en doğru şekilde embriyolog verir. Çünkü embriyoyu son haliyle gören, gelişimini izleyen ekip embriyoloji ekibidir. Bizim yaklaşımımız, embriyoloğun gözle değerlendirmesiyle eleme yapması ve önerdiği embriyoyu genetiğe göndermemiz yönünde olur.

Maddi olarak mümkünse ikisini de genetiğe göndermek düşünülebilir. Ama çoğu zaman önce birini gönderip, faydalı olanı seçerek transfer planlamak daha pratik bir yoldur. Embriyoloğa güvenmek bu aşamada çok önemlidir.

Bakü’de genetiğe giden embriyonun sonucu ne kadar sürede çıkar?

Eskiden yaklaşık bir ay sürüyordu. Şu anda yaklaşık 18 gün civarında sonuç alabiliyoruz.

Histeroskopi ameliyatından ne kadar sonra hamile kalmak mümkündür?

Histeroskopinin avantajı, genellikle kesi ve dikiş gerektirmemesidir. Bu nedenle iyileşme süresi çoğu durumda bir aydır. Çok özel, çok geniş bir doku işlemi yapılmadıysa bir sonraki aydan itibaren gebelik planlamasına genellikle izin veriyoruz.

Azospermi ilaçla tedavi edilebilir mi?

Gerçek anlamda azospermi varsa ilaçla çok net sonuçlar elde edemiyoruz. İlaçla tedavi edip doğal yolla gebelik beklemek çoğu zaman zamanı verimsiz kullanmak anlamına gelebilir.

Ancak amaç, az da olsa sperm elde edebilmekse; ilaç veya desteklerle bir sperm bile çıkarılabilirse onu alıp tüp bebekte kullanmak daha uygun bir yaklaşım olur.

Eşimde ve bende tek gen hastalığı var. Tüp bebek dışında yol var mı?

Burada yaş çok önemli, evlilik süresi çok önemli ve akrabalık durumu çok önemli. İkinizde de aynı tek gen hastalığı varsa, tüp bebekte bile başarı oranı daha düşük olabilir. Eğer sorunlar farklıysa, doğal yolla gebelik ihtimali olabilir.

En makul yol genellikle tüp bebektir. Genetik incelemede ilgili bölgeler taranabiliyorsa, bunu genetikçi söyler; bu durumda tüp bebekle ilerlemek daha mantıklıdır. Ancak çift çok gençse ve evlilik süresi kısaysa bir süre doğal deneme de yapılabilir.

İki kez düşük yaşadım, sonra hiç hamilelik olmadı. Aşılama tutmadı. Aşılama ile hamile kalma olasılığı nedir?

Bu soruda asıl dikkat edilmesi gereken nokta, düşüklerden sonra ne olduğudur. Hasta daha önce hamile kalabildiğini ama abortlardan sonra hiç hamilelik olmadığını söylüyor. Bu durumda araştırılması gereken şey abort sonrası rahim içinde bir hasar oluşup oluşmadığıdır.

Bazen ultrasonda bile görünmeyen yapışıklıklar veya rahim içi problemler olabilir. Rahim içi uygun değilse yalnızca aşılama değil, tüp bebek de başarısız olabilir. Çünkü tüp bebekte de embriyo sonuçta rahim içine yerleştirilir; rahim içi kalınlaşmıyorsa, yeterince uygun değilse başarı düşer. Bu nedenle önce rahim içinin histeroskopiyle değerlendirilip sorunun çözülmesi gerekir. Sorun düzeltilirse, sonrasında doğal yolla gebelik ihtimali bile yeniden doğabilir.

Histeroskopi oldum ama uzun süre gelemedim. Aradan aylar geçti; etkisi geçmiş midir?

Hayır, korkmayın. Yapılan işlem yüzeysel değildir; kalıcı etki hedeflenir. Histeroskopinin etkisi aylarca devam edebilir. Ne zaman uygun olursanız o zaman gelmeniz yeterlidir.

5. gün embriyo donduruldu, “BD” kalite dendi. Tutunma olasılığı daha mı düşüktür?

Bu puanlama ifadesi standart sınıflandırmalarla birebir örtüşmeyebilir. Bu yüzden yalnızca bu harflerle net yorum yapmak doğru olmaz. Embriyonun fotoğrafı ya da rapor detayı görülürse daha sağlıklı değerlendirme yapılabilir. Bu noktada embriyoloğun değerlendirmesi belirleyicidir.

Varikosel ameliyatından sonra ne kadar sürede tekrar deneme yapılabilir? Ne zaman tüp bebeğe geçelim?

Genellikle yaklaşık 2 ayın sonunda, yani 70 gün civarında yeniden deneme yapılabilir. 6 ay ya da 1 yıl beklemek her zaman gerekli değildir.

Spermiyogramda DNA fragmantasyonu ne demektir?

Spermiyogram ve morfoloji değerlendirmeleri (Kruger testi gibi) spermin çoğunlukla dış görüntüsünü gösterir; spermin içindeki DNA yapısını göstermez. Oysa sperm, yumurtaya ulaştığında dış yapıları görevini tamamlar ve asıl önemli olan DNA kısmı ortaya çıkar.

DNA fragmantasyon testi, spermin içindeki genetik materyalde kırıklar olup olmadığını değerlendirir. Sonuç yüzdelik olarak verilir; bakılan spermlerin kaçında DNA kırığı olduğu hesaplanır. Yaklaşık %15 civarı kabul edilebilir sınırlar içinde değerlendirilirken, bu oranın yükselmesi gebelik ihtimalini düşürebilir.

Bu durumda amaç, mümkün olduğunca iyi spermleri seçebilmektir. Seçim yöntemleriyle daha iyi spermler ayrıştırılıp döllenmede kullanıldığında, şans yeniden yükseltilebilir.

43 yaşındayım. Doğal gebelikte 10. haftada kalp durdu. PGT’li tüp bebekte 8. haftada kalp durdu. Bir diğer PGT’li gebelikte 18. haftada kalp durdu. Eşimde translokasyon var denildi. Sebep bu olabilir mi?

Çok geçmiş olsun. Bu tabloda genetik faktörler güçlü bir olasılıktır. Translokasyon gibi kromozomal yapısal sorunlar gebelik kayıplarıyla ilişkili olabilir. Ayrıca yaş faktörü de önemlidir.

PGT yapılmış olması her şeyi yüzde yüz garanti etmez; çünkü genetik incelemede her şeyi tamamen göremeyebiliriz. Bu nedenle sadece karyotiple yetinmeyip daha geniş genetik değerlendirmeler de (tek gen hastalıkları ve daha ileri analizler gibi) gündeme gelebilir. Bu kadar kaybın hem bedeni hem zihni yorduğu açıktır; daha kapsamlı bir genetik planlama ile ilerlemek gerekir.

AMH / rezerv 0.02. Tüp bebek olur mu?

Tüp bebekte aslında bir tane sağlam yumurta çıkması bile teknik olarak yeterli olabilir. Rezerv düşük olduğunda şans düşer; çünkü çok yumurta istememizin sebebi olasılığı artırmaktır. Ama “olmaz” demek doğru değildir. Mümkündür; sadece başarı ihtimali diğer hastalara göre daha düşük olur.

Olgun yumurta çıkmıyor. PRP/egzozom önerildi. İlaçsız tüp bebek (IVM/ilaçsız yaklaşım) istiyorum. Başarılı olur mu?

İlaçsız yaklaşım, özellikle yumurtası çok az olan hastalarda bazı durumlarda işe yarayabilir. Mantık, vücudun kendi seçtiği tek yumurtayı olgunlaşmaya en yakın dönemde yakalayıp toplamak üzerine kuruludur. Her hasta için uygun olmayabilir ama az yumurtalı hastalarda denenebilecek bir yöntemdir.

Yumurtalıkta dominant folikül oluşuyor ama yıllardır çatlamıyor. İğneyle bile olmuyor. Ne önerirsiniz?

Bu tablo genellikle bir hormon bozukluğunu düşündürür. Önce çatlamayı engelleyen temel hormonal nedeni bulup düzeltmek gerekir. Nedeni düzeltmeden yalnızca çatlatmaya çalışmak çoğu zaman verimsiz olur; çünkü çıkan yumurta boş ya da kalitesiz olabilir.

Adenomyozis dendi. Ne yapmalıyım?

Adenomyoz, rahim iç tabakasına ait dokunun rahim duvarının içinde de bulunmasıdır. Normalde her ay dökülen yapı “kan” gibi görülür ama aslında endometrium tabakasının parçalarıdır. Eğer bu doku rahim duvarının içinde hapsolmuşsa, dışarı dökülecek yer bulamaz; bu da ağrı, ağrılı adet, ağrılı ilişki gibi şikâyetlere yol açabilir.

Tüp bebek planlanıyorsa transfer öncesinde bu alanların sakinleştirilmesi önemlidir. Genellikle transferden bir ay önce rahmi “dinlendiren” bazı ilaçlarla ortam düzenlenir ve sonra transfer planlanır. Adenomyoz tek başına “kesin tutmaz” demek değildir; ancak görülmesi ve buna göre plan yapılması çok değerlidir.

Daha önce başka yerde aşılama yaptırdık, olmadı. 6 ay geçti. Size başvurabilir miyiz? Eşimde azospermi var; daha önce 4 embriyo transfer edildi.

Elbette başvurabilirsiniz. Azospermide embriyo oluşturulabildiyse muhtemelen testisten sperm elde etmeye yönelik bir işlem yapılmıştır. Yeniden aynı işlemin gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.

Eğer elde dondurulmuş embriyo varsa onu değerlendirmek çoğu zaman daha mantıklıdır. Görüşüp tahlilleri inceleyerek en doğru plan belirlenebilir.

Bu yayının sonunda hastalara genel öneri nedir?

Tahlillerinizi gönderin, ön görüşme randevusu alın, tahlillerle birlikte değerlendirme yaptırın. Burada konuşulanlar genel bilgilendirmedir. Pek çok sorun doğru değerlendirme ve doğru planla çözülebilir.
DR.Emin Haqverdiyev e çok teşekkür ederiz.

*******

Bizi instagram ve Facebook tan da takip edebilirsiniz.

Tüp Bebek Soru ve Cevap  konusunu okuyanlar aşağıdaki konuları da  incelediler;

Düşük Yumurta Rezervinde Yeni Yaklaşımlar
Tüp Bebek Tedavisinde Testler ve Önemi
Sperm DNA Hasarı ve Tedavisi. Op.Dr.Tansel KAPLANCAN
Yumurta ve Sperm Kalitesini Artırma Yöntemleri.
Yumurta Canlandırma Tedavileri. Dr.Emin Haqverdiyev
Düşük  Over Rezervi İle İlgili Yeni Çalışmalar.
Erken Yumurta Yetmezliği. Op.Dr.Erbil Yağmur
Tüp bebek Tedavilerinin Başarısında Hasta Doktor iletişimin Önemi.Op.Dr.Aziz İhsan Tavuz
Yumurta ve Embriyo Ne Zaman Dondurulmalı? Op.Dr.Enver Kurt
Tüp Bebekte Embriyo ve Tutunma Sorunları – Doç. Dr. Nadiye Köroğlu
Dondurulmuş Embriyo ve Taze Embriyo Hangi Durumlarda Başarılı? Prof.Dr.Turgut AydınSperm Sıfır ise Tedavi Olur mu? Op.Dr.Tansel Kaplancan
Tüp Bebek Tedavileri. Soru Cevap Yayınımız
Op. Dr. Selen Ecemis’ten Tüp Bebekte Başarının Sırları
Tüp Bebek Tedavisinde Son Çalışmalar. Prof.Dr.Gökalp ÖNER
Tüp Bebek Başarı Hikayesi ; Mucize mi? İnanç mı? Aliye Sibel Tuzcu

Tüp