Sekonder İnfertilite ve İstmosel . Prof.Dr.Turgut Aydın

Sekonder infertilite, daha önce gebelik elde etmiş bir çiftin daha sonra yeniden gebelik elde edememesi olarak tanımlanır. Bu durum, ilk gebelikten sonra ortaya çıkan yeni sağlık sorunları nedeniyle gelişebilir. Primer infertilitede olduğu gibi kadın ve erkeğe ait birçok faktör sekonder infertilitede de rol oynayabilir.

Sekonder İnfertilitenin Olası Nedenleri

Daha önce gebelik elde edilmiş olması, sonraki yıllarda da aynı doğurganlığın devam edeceği anlamına gelmez. Zaman içerisinde hem kadın hem de erkekte doğurganlığı etkileyen değişiklikler ortaya çıkabilir.

Kadınlarda tüplerin daha önce açık olmasına rağmen geçirilmiş enfeksiyonlar veya çeşitli nedenlerle sonradan tıkanması mümkündür. Benzer şekilde önceden bulunmayan miyomlar, endometriozis veya yumurtalık rezervindeki azalma da gebelik şansını olumsuz etkileyebilir.

Erkeklerde ise yaşla birlikte sperm sayısı, hareketliliği ve kalitesinde azalma görülebilir. Bu nedenle daha önce çocuk sahibi olmuş çiftlerde bile yıllar sonra infertilite gelişebilir.

İstmosel Sekonder İnfertilitenin Nedeni Olabilir mi?

Sezaryen sonrası rahim duvarında oluşan skar dokusunun tam iyileşmemesi sonucunda istmosel adı verilen durum gelişebilir. Ancak her istmosel vakasının infertiliteye neden olduğu söylenemez.

İstmosel, sezaryen bölgesinde oluşan defekt alanında kan birikmesi ve buna bağlı düzensiz kanamalarla seyredebilir. Ancak yalnızca görüntüleme yöntemlerinde istmosel görülmesi, gebelik elde edilememesinin kesin nedeni olduğu anlamına gelmez.

Günümüzde istmoselin infertilite üzerindeki etkisi konusunda çalışmalar devam etmektedir. Bu nedenle her istmosel saptanan hastaya infertilite nedeni olarak yaklaşmak doğru değildir. Hastanın ayrıntılı değerlendirilmesi ve diğer olası nedenlerin araştırılması gerekir.

Sekonder İnfertilitede Değerlendirme Nasıl Yapılmalıdır?

Sekonder infertilite ile başvuran hastalarda değerlendirme primer infertilitedeki temel prensiplere benzer şekilde yapılmalıdır.

Araştırılması gereken başlıca noktalar şunlardır:

• Rahim filmi (HSG) ile tüplerin değerlendirilmesi
• Güncel sperm analizi yapılması
• Ayrıntılı jinekolojik ultrasonografi
• Miyom, endometriozis ve rahim içi patolojilerin araştırılması
• Yumurtalık rezervinin yeniden değerlendirilmesi

Özellikle yaş ilerledikçe doğurganlık kapasitesi azaldığından, daha önce uzun sürede gebelik elde etmiş hastalarda zaman faktörü ayrıca önem kazanmaktadır.

Soru – Cevap

Soru: İlk doğumum sezaryen oldu. Daha sonra iki düşük yaşadım. Hangi araştırmaların yapılması gerekir?

Cevap: Sezaryen sonrasında rahim içerisinde yapışıklık gelişmiş olabilir. Özellikle zor doğumlar, plasentanın içeride kalması veya doğum sonrası yapılan müdahaleler rahim içi yapışıklıklara neden olabilir. Bu nedenle rahim filmi çekilerek rahim boşluğunun değerlendirilmesi uygun olacaktır.

Soru: İkinci kez hamile kalamayan hastalarda ilk infertilite araştırmalarından farklı testler gerekir mi?

Cevap: Genel olarak değerlendirme benzerdir. Rahim filmi mutlaka tekrar gözden geçirilmelidir. Güncel sperm analizi yapılmalı ve ayrıntılı ultrason incelemesi gerçekleştirilmelidir. Hastanın yaşına ve yumurtalık rezervine göre bekleme süresi veya tedavi planı belirlenmelidir.

Soru: Genetik hastalık taşıyıcılığı olan çiftlerde embriyo sayısı neden önemlidir?

Cevap: Özellikle yüzde 50 geçişli genetik hastalıklarda sağlıklı embriyo elde etme olasılığı azalabilir. Bu nedenle mümkün olduğunca fazla sayıda embriyo oluşturmak, genetik olarak sağlıklı embriyo bulma şansını artırabilir. Bazı durumlarda ek yumurta toplama işlemleri planlanabilir.

Soru: Kronik endometrit infertilitenin önemli bir nedeni midir?

Cevap: Kronik endometrit tanısı ve infertilite üzerindeki etkisi halen tartışmalıdır. Tanı yöntemleri ve tedavi süreleri konusunda farklı uygulamalar bulunmaktadır. Bu nedenle her infertilite vakasında temel nedenin kronik endometrit olduğunu söylemek doğru değildir.

Soru: Dört aşılama denemesi başarısız oldu. DNA hasar testi sonucum yüksek çıktı. Bu durum tüp bebek başarısını etkiler mi?

Cevap: DNA hasar testleri rutin olarak kullanılan testler değildir. Günümüzde mikroenjeksiyon ve sperm seçme yöntemleri sayesinde bu durumun etkisi büyük ölçüde azaltılabilmektedir. Tek başına DNA hasar sonucuna bakılarak tedavi başarısızlığının nedeni olarak değerlendirme yapmak doğru değildir.

Soru: Kronik endometrit tanısı biyopsi yapılmadan konulabilir mi? PCR testi yol gösterir mi?

Cevap: Kronik endometrit tanısı konusunda görüş birliği bulunmamaktadır. Bazı merkezler biyopsi kullanırken bazıları farklı yöntemler tercih etmektedir. Ancak kronik endometritin infertilitenin kesin nedeni olduğunu söylemek çoğu zaman mümkün değildir. Bu nedenle tanı ve tedavi konusunda dikkatli olunmalıdır.

Soru: Dört aşılama denemem başarısız oldu. DNA hasar testim yüksek çıktı. Bu durum tedavimin başarısız olmasının nedeni olabilir mi?

Cevap: DNA hasar testleri rutin değerlendirmede temel belirleyici testlerden biri değildir. Yüksek DNA hasarı olan erkeklerde de sağlıklı embriyo ve gebelik elde edilebilmektedir. Tek başına bu sonuca bakarak tedavi başarısızlığını açıklamak doğru değildir.

Soru: Dört tüp bebek denemem oldu. İki kez gebelik oluştu ancak 6. ve 10. haftalarda düşükle sonuçlandı. Embriyo glue kullanılması sonucu değiştirebilir miydi?

Cevap: Embriyo canlılığını kaybettikten sonra embriyo glue kullanımının sonucu değiştireceğini söylemek zordur. Bu tür durumlarda genetik inceleme ve embriyo değerlendirmesi daha faydalı olabilir.

Soru: Aynı adet döneminde iki kez aşılama yapılabilir mi?

Cevap: Evet, yapılabilir. Ancak bu uygulama genellikle 24 saat arayla gerçekleştirilir. Beş veya altı gün arayla yapılan ikinci aşılamanın gebelik şansına katkı sağlaması beklenmez.

Soru: Aşılama başarısız olursa yeni değerlendirme için bir ay beklemek gerekir mi?

Cevap: Hayır. Yeni adet dönemiyle birlikte rahim yeniden değerlendirmeye uygun hale gelir. Hastanın durumuna göre sonraki adet döneminde değerlendirme yapılabilir.

Soru: Tüp bebek tedavisinde SGK desteğinden kimler yararlanabilir?

Cevap: Belirli yaş sınırları, evlilik süresi, yumurtalık rezervi, sperm parametreleri ve daha önce uygulanmış tedavilere ilişkin kriterleri karşılayan hastalar SGK destekli tüp bebek raporundan yararlanabilmektedir. Bu nedenle her hastanın bireysel olarak değerlendirilmesi gerekir.

Soru: Transfer sonrası kan şekerimin 300–400 mg/dL seviyelerine çıktığı söylendi. Bu durum gebeliği etkiler mi?

Cevap: Bu kadar yüksek kan şekeri değerleri altta yatan diyabet varlığını düşündürür. Kontrolsüz diyabet hem gebelik oluşumunu hem de gebeliğin devamını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle öncelikle kan şekeri kontrol altına alınmalıdır.

Soru: Kronik endometrit tanısı biyopsi yapılmadan konulabilir mi? PCR testi yol gösterir mi?

Cevap: Kronik endometrit tanısı konusunda görüş birliği bulunmamaktadır. Bazı merkezler biyopsi kullanırken bazıları farklı yöntemler tercih etmektedir. Ancak kronik endometritin infertilitenin kesin nedeni olduğunu söylemek çoğu zaman mümkün değildir. Bu nedenle tanı ve tedavi konusunda dikkatli olunmalıdır.

Soru: Dört aşılama denemem başarısız oldu. DNA hasar testim yüksek çıktı. Bu durum tedavimin başarısız olmasının nedeni olabilir mi?

Cevap: DNA hasar testleri rutin değerlendirmede temel belirleyici testlerden biri değildir. Yüksek DNA hasarı olan erkeklerde de sağlıklı embriyo ve gebelik elde edilebilmektedir. Tek başına bu sonuca bakarak tedavi başarısızlığını açıklamak doğru değildir.

Soru: Dört tüp bebek denemem oldu. İki kez gebelik oluştu ancak 6. ve 10. haftalarda düşükle sonuçlandı. Embriyo glue kullanılması sonucu değiştirebilir miydi?

Cevap: Embriyo canlılığını kaybettikten sonra embriyo glue kullanımının sonucu değiştireceğini söylemek zordur. Bu tür durumlarda genetik inceleme ve embriyo değerlendirmesi daha faydalı olabilir.

Soru: Aynı adet döneminde iki kez aşılama yapılabilir mi?

Cevap: Evet, yapılabilir. Ancak bu uygulama genellikle 24 saat arayla gerçekleştirilir. Beş veya altı gün arayla yapılan ikinci aşılamanın gebelik şansına katkı sağlaması beklenmez.

Soru: Aşılama başarısız olursa yeni değerlendirme için bir ay beklemek gerekir mi?

Cevap: Hayır. Yeni adet dönemiyle birlikte rahim yeniden değerlendirmeye uygun hale gelir. Hastanın durumuna göre sonraki adet döneminde değerlendirme yapılabilir.

Soru: Tüp bebek tedavisinde SGK desteğinden kimler yararlanabilir?

Cevap: Belirli yaş sınırları, evlilik süresi, yumurtalık rezervi, sperm parametreleri ve daha önce uygulanmış tedavilere ilişkin kriterleri karşılayan hastalar SGK destekli tüp bebek raporundan yararlanabilmektedir. Bu nedenle her hastanın bireysel olarak değerlendirilmesi gerekir.

Soru: Transfer sonrası kan şekerimin 300–400 mg/dL seviyelerine çıktığı söylendi. Bu durum gebeliği etkiler mi?

Cevap: Bu kadar yüksek kan şekeri değerleri altta yatan diyabet varlığını düşündürür. Kontrolsüz diyabet hem gebelik oluşumunu hem de gebeliğin devamını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle öncelikle kan şekeri kontrol altına alınmalıdır.

Soru: Embriyolarım daha önce 5. güne gitmiyordu. Son tedavide bir embriyo 5. güne ulaştı ancak mozaik geldi. Transfer oldum, gebelik testi pozitif çıktı fakat daha sonra negatife döndü. Tekrar tedaviye başlamak için beklemem gerekir mi?

Cevap: Pozitif çıkan bir gebelik testinin daha sonra negatife dönmesi, genellikle biyokimyasal gebelik ya da çok erken kayıp olarak değerlendirilir. Eğer hasta adet gördüyse ve genel durumu uygunsa yeniden tedaviye başlanabilir. Bazı hastalarda aynı ay içinde tekrar tedaviye başlanması da mümkündür. Bir ay beklemek şart değildir; önemli olan hastanın klinik olarak uygun olup olmadığıdır.

Soru: 29 yaşındayım. Tüplerim açık, sperm değerleri iyi ancak AMH değerim 0.42. 14 yıllık evliyim, çatlatma iğnesi yapıldı ama gebelik olmadı. Ne yapmalıyım?

Cevap: Bu durumda daha fazla zaman kaybetmeden tüp bebek tedavisine geçilmesi gerekir. 14 yıllık evlilik süresi ve düşük yumurtalık rezervi birlikte değerlendirildiğinde çatlatma iğnesiyle gebelik beklemek gerçekçi değildir. Sekonder infertilitede zamanla yumurtalık rezervi azalabilir. Bu nedenle tedaviyi geciktirmemek önemlidir.

Soru: Transfer hazırlığı öncesinde adetimin 4. günü rahim kalınlığım 7 mm ölçüldü. Rahim kalınlığı düşmezse transfer iptal edilir mi?

Cevap: Adet döneminde rahim iç tabakasının ince olması beklenir. Adetin 4. gününde 7 mm kalınlık, tam kanamanın gerçekleşmemiş olabileceğini düşündürebilir. Östrojen yüksekliği, kist ya da rahim içinde polip gibi bir durum da buna neden olabilir. Bir süre beklenip yeniden değerlendirme yapılabilir. Kalınlık devam ederse histeroskopi ile rahim içi değerlendirme gerekebilir.

Soru: Asenkron gelişim sorunu varsa tüp bebek tedavisine başlamadan önce Duphaston kullanmak faydalı olur mu?

Cevap: Duphaston kullanımının bu durumda belirgin bir faydası beklenmez. Asenkron gelişim sorunlarında bazı hastalarda agonist protokol tercih edilebilir. Önceden östrojen tedavileri de uygulanmış olsa da bunların yararı net olarak gösterilmemiştir. Uygun protokol hastanın durumuna göre belirlenmelidir.

Soru: Tüp bebek tedavisinde 24 yumurta toplandı. 18’i boş çıktı, 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edildi ancak hiç döllenme olmadı. Bunun sebebi ne olabilir?

Cevap: Bu durum tedavi protokolüyle ilişkili olabilir. Son dönemde kullanılan bazı protokoller ya da progesteronla ilgili uygulamalar yumurta olgunlaşmasını etkileyebilir. Ancak burada tamamen boş yumurta çıkmamış olması önemlidir; 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edilmesi, bir sonraki denemede protokol değişikliğiyle daha iyi sonuç alınabileceğini gösterir. Tedavi protokolü değiştirildiğinde daha fazla olgun yumurta ve döllenme elde edilebilir.

Soru: HSG sonucunda iki tüpüm tıkalı göründü. Aynı zamanda polikistik overim var. Devlet destekli tüp bebek için laparoskopi şart mıdır?

Cevap: Her HSG sonucunda görülen tüp tıkanıklığı gerçek tıkanıklık anlamına gelmeyebilir. Rahim filmi çekilirken verilen basınç nedeniyle tüpler geçici olarak kasılabilir ve kapalıymış gibi görünebilir. Özellikle genç, kısa süredir evli ve polikistik overi olan bir hastada tüplerin gerçekten tıkalı olup olmadığı dikkatle değerlendirilmelidir. Laparoskopi yerine öncelikle güvenilir bir merkezde HSG’nin tekrar edilmesi daha uygun olabilir.

Soru: 45 yaşındayım. Üçüncü gün 7 adet kaliteli, fragmantasyonsuz, 8 hücreli embriyom var. Bunları 5. güne taşıyıp genetik inceleme yaptırmalı mıyım, yoksa 3. gün transfer mi olmalıyım?

Cevap: Bu konu tartışmalıdır. Eğer 7 embriyo varsa 5. güne takip edilmesi ve gerekirse genetik inceleme yapılması düşünülebilir. Ancak 45 yaşta sağlıklı embriyo bulma olasılığı düşüktür. Genetik incelemede sağlıklı embriyo bulunamayabilir. Direkt transfer de bir seçenek olabilir. Karar embriyoların durumu, hastanın beklentisi ve merkez deneyimiyle birlikte verilmelidir.

Soru: İki başarısız tüp bebek denemem oldu. Sadece bir aşılama yapıldı. SGK raporu çıkar mı?

Cevap: Sadece iki başarısız tüp bebek denemesi ve bir aşılama, tek başına SGK raporu için yeterli değildir. Rapor için yaş sınırı, evlilik süresi, AMH düşüklüğü, sperm problemi, tüplerin durumu ve daha önce yapılan tedaviler birlikte değerlendirilir. Genel olarak kadının 24 yaşını doldurmuş ve 40 yaşından gün almamış olması gerekir. Azospermi, ciddi sperm problemi, iki tüpün kapalı olması veya AMH düşüklüğü gibi durumlarda rapor değerlendirmesi yapılabilir.

Soru: İstmosel nedeniyle kanamam dursun diye hormonlu spiral takıldı. Bu doğru bir yaklaşım mı?

Cevap: Eğer hormonlu spiral sonrası kanama azaldıysa ya da durduysa bu olumlu kabul edilebilir. İstmoselde amaç, sezaryen skar alanında kan birikmesini ve buna bağlı lekelenmeleri azaltmaktır. Hormonlu spiral bazı hastalarda işe yarayabilir. Ancak kanama devam ederse histeroskopik cerrahi gündeme gelebilir.

Soru: Lynch sendromum var. Tüp bebek denemelerim negatif oldu, genetik ve pıhtılaşma testlerim temiz çıktı. Lynch sendromu gebelik oluşmasını engeller mi?

Cevap: Lynch sendromu doğrudan gebelik oluşmasını engelleyen bir neden değildir. Ancak genetik geçiş riski açısından embriyolara genetik inceleme yapılması ve Lynch sendromu taşımayan embriyoların transfer edilmesi uygun olabilir. Ayrıca tekrarlayan başarısızlık veya düşük varsa embriyolar üzerinden genetik değerlendirme yapılması düşünülebilir.

Soru: Yumurtalık rezervim düşük. Tüp bebek denemem başarısız oldu. Yumurtalar gelişiyor ama çatladığını testlerde göremiyorum. Bu yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına mı gelir?

Cevap: Hayır. İdrar testlerinde yumurtlamanın görülmemesi, mutlaka yumurtlama olmadığı ya da yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına gelmez. Yumurtalık rezervi düşük olan hastalarda hormon düzeyleri farklı seyredebileceği için testler yanıltıcı olabilir. Eğer düzenli adet görülüyorsa çoğu zaman düzenli yumurtlama da vardır.

Soru: Tüp bebekle ikiz gebelik elde ettim ancak ani rahim ağzı açıklığı oldu. Dikiş atıldı fakat bebeklerimi kaybettim. Üzerinden 1,5 ay geçti, hâlâ adet olmadım. Bu normal mi, ne zaman yeniden gebelik düşünebilirim?

Cevap: Böyle bir kayıptan sonra adet gecikmesi yaşanabilir. Yaşanan fiziksel ve duygusal stres, süt hormonunun yükselmesi ve yumurtlamanın geçici olarak baskılanması buna neden olabilir. Bir süre beklenebilir. Gebelik ihtimali de dışlanmalıdır. Adet başlamazsa ve gebelik testi negatifse bir doktora başvurmak gerekir.

Soru: Tüp bebekte hiç döllenme olmadı. Bir sonraki sürece ne zaman başlamalıyım?

Cevap: Tedavi protokolü değiştirilecekse yeni sürece adetten yaklaşık bir hafta önce başlamak daha uygun olabilir. Hasta uygun ise bir sonraki adet döneminde tekrar tedavi planlanabilir.

Soru: 40 yaşındayım, AMH değerim 0.08. Eşim 28 yaşında. Daha önce tüp bebek denememde gebelik testi pozitifti ancak kese boş olduğu için kürtaj yapıldı. Şimdi tekrar tedaviye başladık. Havuz yöntemi uygun mu?

Cevap: Havuz yöntemi her hasta için gerekli değildir. Eğer amaç ileride yeniden çocuk sahibi olmak için embriyo biriktirmekse ya da sperm gibi sınırlı bir kaynak varsa havuz yöntemi düşünülebilir. Ancak hastanın tek hedefi mevcut dönemde gebelik elde etmekse gelişen embriyonun transfer edilmesi daha mantıklı olabilir. Embriyoları dondurmak tek başına gebelik şansını artırmaz. Gereksiz havuz uygulaması zaman kaybına neden olabilir.

Soru: Embriyolarım daha önce 5. güne gitmiyordu. Son tedavide bir embriyo 5. güne ulaştı ancak mozaik geldi. Transfer oldum, gebelik testi pozitif çıktı fakat daha sonra negatife döndü. Tekrar tedaviye başlamak için beklemem gerekir mi?

Cevap: Pozitif çıkan bir gebelik testinin daha sonra negatife dönmesi, genellikle biyokimyasal gebelik ya da çok erken kayıp olarak değerlendirilir. Eğer hasta adet gördüyse ve genel durumu uygunsa yeniden tedaviye başlanabilir. Bazı hastalarda aynı ay içinde tekrar tedaviye başlanması da mümkündür. Bir ay beklemek şart değildir; önemli olan hastanın klinik olarak uygun olup olmadığıdır.

Soru: 29 yaşındayım. Tüplerim açık, sperm değerleri iyi ancak AMH değerim 0.42. 14 yıllık evliyim, çatlatma iğnesi yapıldı ama gebelik olmadı. Ne yapmalıyım?

Cevap: Bu durumda daha fazla zaman kaybetmeden tüp bebek tedavisine geçilmesi gerekir. 14 yıllık evlilik süresi ve düşük yumurtalık rezervi birlikte değerlendirildiğinde çatlatma iğnesiyle gebelik beklemek gerçekçi değildir. Sekonder infertilitede zamanla yumurtalık rezervi azalabilir. Bu nedenle tedaviyi geciktirmemek önemlidir.

Soru: Transfer hazırlığı öncesinde adetimin 4. günü rahim kalınlığım 7 mm ölçüldü. Rahim kalınlığı düşmezse transfer iptal edilir mi?

Cevap: Adet döneminde rahim iç tabakasının ince olması beklenir. Adetin 4. gününde 7 mm kalınlık, tam kanamanın gerçekleşmemiş olabileceğini düşündürebilir. Östrojen yüksekliği, kist ya da rahim içinde polip gibi bir durum da buna neden olabilir. Bir süre beklenip yeniden değerlendirme yapılabilir. Kalınlık devam ederse histeroskopi ile rahim içi değerlendirme gerekebilir.

Soru: Asenkron gelişim sorunu varsa tüp bebek tedavisine başlamadan önce Duphaston kullanmak faydalı olur mu?

Cevap: Duphaston kullanımının bu durumda belirgin bir faydası beklenmez. Asenkron gelişim sorunlarında bazı hastalarda agonist protokol tercih edilebilir. Önceden östrojen tedavileri de uygulanmış olsa da bunların yararı net olarak gösterilmemiştir. Uygun protokol hastanın durumuna göre belirlenmelidir.

Soru: Tüp bebek tedavisinde 24 yumurta toplandı. 18’i boş çıktı, 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edildi ancak hiç döllenme olmadı. Bunun sebebi ne olabilir?

Cevap: Bu durum tedavi protokolüyle ilişkili olabilir. Son dönemde kullanılan bazı protokoller ya da progesteronla ilgili uygulamalar yumurta olgunlaşmasını etkileyebilir. Ancak burada tamamen boş yumurta çıkmamış olması önemlidir; 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edilmesi, bir sonraki denemede protokol değişikliğiyle daha iyi sonuç alınabileceğini gösterir. Tedavi protokolü değiştirildiğinde daha fazla olgun yumurta ve döllenme elde edilebilir.

Soru: HSG sonucunda iki tüpüm tıkalı göründü. Aynı zamanda polikistik overim var. Devlet destekli tüp bebek için laparoskopi şart mıdır?

Cevap: Her HSG sonucunda görülen tüp tıkanıklığı gerçek tıkanıklık anlamına gelmeyebilir. Rahim filmi çekilirken verilen basınç nedeniyle tüpler geçici olarak kasılabilir ve kapalıymış gibi görünebilir. Özellikle genç, kısa süredir evli ve polikistik overi olan bir hastada tüplerin gerçekten tıkalı olup olmadığı dikkatle değerlendirilmelidir. Laparoskopi yerine öncelikle güvenilir bir merkezde HSG’nin tekrar edilmesi daha uygun olabilir.

Soru: 45 yaşındayım. Üçüncü gün 7 adet kaliteli, fragmantasyonsuz, 8 hücreli embriyom var. Bunları 5. güne taşıyıp genetik inceleme yaptırmalı mıyım, yoksa 3. gün transfer mi olmalıyım?

Cevap: Bu konu tartışmalıdır. Eğer 7 embriyo varsa 5. güne takip edilmesi ve gerekirse genetik inceleme yapılması düşünülebilir. Ancak 45 yaşta sağlıklı embriyo bulma olasılığı düşüktür. Genetik incelemede sağlıklı embriyo bulunamayabilir. Direkt transfer de bir seçenek olabilir. Karar embriyoların durumu, hastanın beklentisi ve merkez deneyimiyle birlikte verilmelidir.

Soru: İki başarısız tüp bebek denemem oldu. Sadece bir aşılama yapıldı. SGK raporu çıkar mı?

Cevap: Sadece iki başarısız tüp bebek denemesi ve bir aşılama, tek başına SGK raporu için yeterli değildir. Rapor için yaş sınırı, evlilik süresi, AMH düşüklüğü, sperm problemi, tüplerin durumu ve daha önce yapılan tedaviler birlikte değerlendirilir. Genel olarak kadının 24 yaşını doldurmuş ve 40 yaşından gün almamış olması gerekir. Azospermi, ciddi sperm problemi, iki tüpün kapalı olması veya AMH düşüklüğü gibi durumlarda rapor değerlendirmesi yapılabilir.

Soru: İstmosel nedeniyle kanamam dursun diye hormonlu spiral takıldı. Bu doğru bir yaklaşım mı?

Cevap: Eğer hormonlu spiral sonrası kanama azaldıysa ya da durduysa bu olumlu kabul edilebilir. İstmoselde amaç, sezaryen skar alanında kan birikmesini ve buna bağlı lekelenmeleri azaltmaktır. Hormonlu spiral bazı hastalarda işe yarayabilir. Ancak kanama devam ederse histeroskopik cerrahi gündeme gelebilir.

Soru: Lynch sendromum var. Tüp bebek denemelerim negatif oldu, genetik ve pıhtılaşma testlerim temiz çıktı. Lynch sendromu gebelik oluşmasını engeller mi?

Cevap: Lynch sendromu doğrudan gebelik oluşmasını engelleyen bir neden değildir. Ancak genetik geçiş riski açısından embriyolara genetik inceleme yapılması ve Lynch sendromu taşımayan embriyoların transfer edilmesi uygun olabilir. Ayrıca tekrarlayan başarısızlık veya düşük varsa embriyolar üzerinden genetik değerlendirme yapılması düşünülebilir.

Soru: Yumurtalık rezervim düşük. Tüp bebek denemem başarısız oldu. Yumurtalar gelişiyor ama çatladığını testlerde göremiyorum. Bu yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına mı gelir?

Cevap: Hayır. İdrar testlerinde yumurtlamanın görülmemesi, mutlaka yumurtlama olmadığı ya da yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına gelmez. Yumurtalık rezervi düşük olan hastalarda hormon düzeyleri farklı seyredebileceği için testler yanıltıcı olabilir. Eğer düzenli adet görülüyorsa çoğu zaman düzenli yumurtlama da vardır.

Soru: Tüp bebekle ikiz gebelik elde ettim ancak ani rahim ağzı açıklığı oldu. Dikiş atıldı fakat bebeklerimi kaybettim. Üzerinden 1,5 ay geçti, hâlâ adet olmadım. Bu normal mi, ne zaman yeniden gebelik düşünebilirim?

Cevap: Böyle bir kayıptan sonra adet gecikmesi yaşanabilir. Yaşanan fiziksel ve duygusal stres, süt hormonunun yükselmesi ve yumurtlamanın geçici olarak baskılanması buna neden olabilir. Bir süre beklenebilir. Gebelik ihtimali de dışlanmalıdır. Adet başlamazsa ve gebelik testi negatifse bir doktora başvurmak gerekir.

Soru: Tüp bebekte hiç döllenme olmadı. Bir sonraki sürece ne zaman başlamalıyım?

Cevap: Tedavi protokolü değiştirilecekse yeni sürece adetten yaklaşık bir hafta önce başlamak daha uygun olabilir. Hasta uygun ise bir sonraki adet döneminde tekrar tedavi planlanabilir.

Soru: 40 yaşındayım, AMH değerim 0.08. Eşim 28 yaşında. Daha önce tüp bebek denememde gebelik testi pozitifti ancak kese boş olduğu için kürtaj yapıldı. Şimdi tekrar tedaviye başladık. Havuz yöntemi uygun mu?

Cevap: Havuz yöntemi her hasta için gerekli değildir. Eğer amaç ileride yeniden çocuk sahibi olmak için embriyo biriktirmekse ya da sperm gibi sınırlı bir kaynak varsa havuz yöntemi düşünülebilir. Ancak hastanın tek hedefi mevcut dönemde gebelik elde etmekse gelişen embriyonun transfer edilmesi daha mantıklı olabilir. Embriyoları dondurmak tek başına gebelik şansını artırmaz. Gereksiz havuz uygulaması zaman kaybına neden olabilir.

Soru: Embriyolarım daha önce 5. güne gitmiyordu. Son tedavide bir embriyo 5. güne ulaştı ancak mozaik geldi. Transfer oldum, gebelik testi pozitif çıktı fakat daha sonra negatife döndü. Tekrar tedaviye başlamak için beklemem gerekir mi?

Cevap: Pozitif çıkan bir gebelik testinin daha sonra negatife dönmesi, genellikle biyokimyasal gebelik ya da çok erken kayıp olarak değerlendirilir. Eğer hasta adet gördüyse ve genel durumu uygunsa yeniden tedaviye başlanabilir. Bazı hastalarda aynı ay içinde tekrar tedaviye başlanması da mümkündür. Bir ay beklemek şart değildir; önemli olan hastanın klinik olarak uygun olup olmadığıdır.

Soru: 29 yaşındayım. Tüplerim açık, sperm değerleri iyi ancak AMH değerim 0.42. 14 yıllık evliyim, çatlatma iğnesi yapıldı ama gebelik olmadı. Ne yapmalıyım?

Cevap: Bu durumda daha fazla zaman kaybetmeden tüp bebek tedavisine geçilmesi gerekir. 14 yıllık evlilik süresi ve düşük yumurtalık rezervi birlikte değerlendirildiğinde çatlatma iğnesiyle gebelik beklemek gerçekçi değildir. Sekonder infertilitede zamanla yumurtalık rezervi azalabilir. Bu nedenle tedaviyi geciktirmemek önemlidir.

Soru: Transfer hazırlığı öncesinde adetimin 4. günü rahim kalınlığım 7 mm ölçüldü. Rahim kalınlığı düşmezse transfer iptal edilir mi?

Cevap: Adet döneminde rahim iç tabakasının ince olması beklenir. Adetin 4. gününde 7 mm kalınlık, tam kanamanın gerçekleşmemiş olabileceğini düşündürebilir. Östrojen yüksekliği, kist ya da rahim içinde polip gibi bir durum da buna neden olabilir. Bir süre beklenip yeniden değerlendirme yapılabilir. Kalınlık devam ederse histeroskopi ile rahim içi değerlendirme gerekebilir.

Soru: Asenkron gelişim sorunu varsa tüp bebek tedavisine başlamadan önce Duphaston kullanmak faydalı olur mu?

Cevap: Duphaston kullanımının bu durumda belirgin bir faydası beklenmez. Asenkron gelişim sorunlarında bazı hastalarda agonist protokol tercih edilebilir. Önceden östrojen tedavileri de uygulanmış olsa da bunların yararı net olarak gösterilmemiştir. Uygun protokol hastanın durumuna göre belirlenmelidir.

Soru: Tüp bebek tedavisinde 24 yumurta toplandı. 18’i boş çıktı, 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edildi ancak hiç döllenme olmadı. Bunun sebebi ne olabilir?

Cevap: Bu durum tedavi protokolüyle ilişkili olabilir. Son dönemde kullanılan bazı protokoller ya da progesteronla ilgili uygulamalar yumurta olgunlaşmasını etkileyebilir. Ancak burada tamamen boş yumurta çıkmamış olması önemlidir; 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edilmesi, bir sonraki denemede protokol değişikliğiyle daha iyi sonuç alınabileceğini gösterir. Tedavi protokolü değiştirildiğinde daha fazla olgun yumurta ve döllenme elde edilebilir.

Soru: HSG sonucunda iki tüpüm tıkalı göründü. Aynı zamanda polikistik overim var. Devlet destekli tüp bebek için laparoskopi şart mıdır?

Cevap: Her HSG sonucunda görülen tüp tıkanıklığı gerçek tıkanıklık anlamına gelmeyebilir. Rahim filmi çekilirken verilen basınç nedeniyle tüpler geçici olarak kasılabilir ve kapalıymış gibi görünebilir. Özellikle genç, kısa süredir evli ve polikistik overi olan bir hastada tüplerin gerçekten tıkalı olup olmadığı dikkatle değerlendirilmelidir. Laparoskopi yerine öncelikle güvenilir bir merkezde HSG’nin tekrar edilmesi daha uygun olabilir.

Soru: 45 yaşındayım. Üçüncü gün 7 adet kaliteli, fragmantasyonsuz, 8 hücreli embriyom var. Bunları 5. güne taşıyıp genetik inceleme yaptırmalı mıyım, yoksa 3. gün transfer mi olmalıyım?

Cevap: Bu konu tartışmalıdır. Eğer 7 embriyo varsa 5. güne takip edilmesi ve gerekirse genetik inceleme yapılması düşünülebilir. Ancak 45 yaşta sağlıklı embriyo bulma olasılığı düşüktür. Genetik incelemede sağlıklı embriyo bulunamayabilir. Direkt transfer de bir seçenek olabilir. Karar embriyoların durumu, hastanın beklentisi ve merkez deneyimiyle birlikte verilmelidir.

Soru: İki başarısız tüp bebek denemem oldu. Sadece bir aşılama yapıldı. SGK raporu çıkar mı?

Cevap: Sadece iki başarısız tüp bebek denemesi ve bir aşılama, tek başına SGK raporu için yeterli değildir. Rapor için yaş sınırı, evlilik süresi, AMH düşüklüğü, sperm problemi, tüplerin durumu ve daha önce yapılan tedaviler birlikte değerlendirilir. Genel olarak kadının 24 yaşını doldurmuş ve 40 yaşından gün almamış olması gerekir. Azospermi, ciddi sperm problemi, iki tüpün kapalı olması veya AMH düşüklüğü gibi durumlarda rapor değerlendirmesi yapılabilir.

Soru: İstmosel nedeniyle kanamam dursun diye hormonlu spiral takıldı. Bu doğru bir yaklaşım mı?

Cevap: Eğer hormonlu spiral sonrası kanama azaldıysa ya da durduysa bu olumlu kabul edilebilir. İstmoselde amaç, sezaryen skar alanında kan birikmesini ve buna bağlı lekelenmeleri azaltmaktır. Hormonlu spiral bazı hastalarda işe yarayabilir. Ancak kanama devam ederse histeroskopik cerrahi gündeme gelebilir.

Soru: Lynch sendromum var. Tüp bebek denemelerim negatif oldu, genetik ve pıhtılaşma testlerim temiz çıktı. Lynch sendromu gebelik oluşmasını engeller mi?

Cevap: Lynch sendromu doğrudan gebelik oluşmasını engelleyen bir neden değildir. Ancak genetik geçiş riski açısından embriyolara genetik inceleme yapılması ve Lynch sendromu taşımayan embriyoların transfer edilmesi uygun olabilir. Ayrıca tekrarlayan başarısızlık veya düşük varsa embriyolar üzerinden genetik değerlendirme yapılması düşünülebilir.

Soru: Yumurtalık rezervim düşük. Tüp bebek denemem başarısız oldu. Yumurtalar gelişiyor ama çatladığını testlerde göremiyorum. Bu yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına mı gelir?

Cevap: Hayır. İdrar testlerinde yumurtlamanın görülmemesi, mutlaka yumurtlama olmadığı ya da yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına gelmez. Yumurtalık rezervi düşük olan hastalarda hormon düzeyleri farklı seyredebileceği için testler yanıltıcı olabilir. Eğer düzenli adet görülüyorsa çoğu zaman düzenli yumurtlama da vardır.

Soru: Tüp bebekle ikiz gebelik elde ettim ancak ani rahim ağzı açıklığı oldu. Dikiş atıldı fakat bebeklerimi kaybettim. Üzerinden 1,5 ay geçti, hâlâ adet olmadım. Bu normal mi, ne zaman yeniden gebelik düşünebilirim?

Cevap: Böyle bir kayıptan sonra adet gecikmesi yaşanabilir. Yaşanan fiziksel ve duygusal stres, süt hormonunun yükselmesi ve yumurtlamanın geçici olarak baskılanması buna neden olabilir. Bir süre beklenebilir. Gebelik ihtimali de dışlanmalıdır. Adet başlamazsa ve gebelik testi negatifse bir doktora başvurmak gerekir.

Soru: Tüp bebekte hiç döllenme olmadı. Bir sonraki sürece ne zaman başlamalıyım?

Cevap: Tedavi protokolü değiştirilecekse yeni sürece adetten yaklaşık bir hafta önce başlamak daha uygun olabilir. Hasta uygun ise bir sonraki adet döneminde tekrar tedavi planlanabilir.

Soru: 40 yaşındayım, AMH değerim 0.08. Eşim 28 yaşında. Daha önce tüp bebek denememde gebelik testi pozitifti ancak kese boş olduğu için kürtaj yapıldı. Şimdi tekrar tedaviye başladık. Havuz yöntemi uygun mu?

Cevap: Havuz yöntemi her hasta için gerekli değildir. Eğer amaç ileride yeniden çocuk sahibi olmak için embriyo biriktirmekse ya da sperm gibi sınırlı bir kaynak varsa havuz yöntemi düşünülebilir. Ancak hastanın tek hedefi mevcut dönemde gebelik elde etmekse gelişen embriyonun transfer edilmesi daha mantıklı olabilir. Embriyoları dondurmak tek başına gebelik şansını artırmaz. Gereksiz havuz uygulaması zaman kaybına neden olabilir.
_______________________________________________________________________________

Soru: Embriyolarım daha önce 5. güne gitmiyordu. Son tedavide bir embriyo 5. güne ulaştı ancak mozaik geldi. Transfer oldum, gebelik testi pozitif çıktı fakat daha sonra negatife döndü. Tekrar tedaviye başlamak için beklemem gerekir mi?

Cevap: Pozitif çıkan bir gebelik testinin daha sonra negatife dönmesi, genellikle biyokimyasal gebelik ya da çok erken kayıp olarak değerlendirilir. Eğer hasta adet gördüyse ve genel durumu uygunsa yeniden tedaviye başlanabilir. Bazı hastalarda aynı ay içinde tekrar tedaviye başlanması da mümkündür. Bir ay beklemek şart değildir; önemli olan hastanın klinik olarak uygun olup olmadığıdır.

Soru: 29 yaşındayım. Tüplerim açık, sperm değerleri iyi ancak AMH değerim 0.42. 14 yıllık evliyim, çatlatma iğnesi yapıldı ama gebelik olmadı. Ne yapmalıyım?

Cevap: Bu durumda daha fazla zaman kaybetmeden tüp bebek tedavisine geçilmesi gerekir. 14 yıllık evlilik süresi ve düşük yumurtalık rezervi birlikte değerlendirildiğinde çatlatma iğnesiyle gebelik beklemek gerçekçi değildir. Sekonder infertilitede zamanla yumurtalık rezervi azalabilir. Bu nedenle tedaviyi geciktirmemek önemlidir.

Soru: Transfer hazırlığı öncesinde adetimin 4. günü rahim kalınlığım 7 mm ölçüldü. Rahim kalınlığı düşmezse transfer iptal edilir mi?

Cevap: Adet döneminde rahim iç tabakasının ince olması beklenir. Adetin 4. gününde 7 mm kalınlık, tam kanamanın gerçekleşmemiş olabileceğini düşündürebilir. Östrojen yüksekliği, kist ya da rahim içinde polip gibi bir durum da buna neden olabilir. Bir süre beklenip yeniden değerlendirme yapılabilir. Kalınlık devam ederse histeroskopi ile rahim içi değerlendirme gerekebilir.

Soru: Asenkron gelişim sorunu varsa tüp bebek tedavisine başlamadan önce Duphaston kullanmak faydalı olur mu?

Cevap: Duphaston kullanımının bu durumda belirgin bir faydası beklenmez. Asenkron gelişim sorunlarında bazı hastalarda agonist protokol tercih edilebilir. Önceden östrojen tedavileri de uygulanmış olsa da bunların yararı net olarak gösterilmemiştir. Uygun protokol hastanın durumuna göre belirlenmelidir.

Soru: Tüp bebek tedavisinde 24 yumurta toplandı. 18’i boş çıktı, 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edildi ancak hiç döllenme olmadı. Bunun sebebi ne olabilir?

Cevap: Bu durum tedavi protokolüyle ilişkili olabilir. Son dönemde kullanılan bazı protokoller ya da progesteronla ilgili uygulamalar yumurta olgunlaşmasını etkileyebilir. Ancak burada tamamen boş yumurta çıkmamış olması önemlidir; 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edilmesi, bir sonraki denemede protokol değişikliğiyle daha iyi sonuç alınabileceğini gösterir. Tedavi protokolü değiştirildiğinde daha fazla olgun yumurta ve döllenme elde edilebilir.

Soru: HSG sonucunda iki tüpüm tıkalı göründü. Aynı zamanda polikistik overim var. Devlet destekli tüp bebek için laparoskopi şart mıdır?

Cevap: Her HSG sonucunda görülen tüp tıkanıklığı gerçek tıkanıklık anlamına gelmeyebilir. Rahim filmi çekilirken verilen basınç nedeniyle tüpler geçici olarak kasılabilir ve kapalıymış gibi görünebilir. Özellikle genç, kısa süredir evli ve polikistik overi olan bir hastada tüplerin gerçekten tıkalı olup olmadığı dikkatle değerlendirilmelidir. Laparoskopi yerine öncelikle güvenilir bir merkezde HSG’nin tekrar edilmesi daha uygun olabilir.

Soru: 45 yaşındayım. Üçüncü gün 7 adet kaliteli, fragmantasyonsuz, 8 hücreli embriyom var. Bunları 5. güne taşıyıp genetik inceleme yaptırmalı mıyım, yoksa 3. gün transfer mi olmalıyım?

Cevap: Bu konu tartışmalıdır. Eğer 7 embriyo varsa 5. güne takip edilmesi ve gerekirse genetik inceleme yapılması düşünülebilir. Ancak 45 yaşta sağlıklı embriyo bulma olasılığı düşüktür. Genetik incelemede sağlıklı embriyo bulunamayabilir. Direkt transfer de bir seçenek olabilir. Karar embriyoların durumu, hastanın beklentisi ve merkez deneyimiyle birlikte verilmelidir.

Soru: İki başarısız tüp bebek denemem oldu. Sadece bir aşılama yapıldı. SGK raporu çıkar mı?

Cevap: Sadece iki başarısız tüp bebek denemesi ve bir aşılama, tek başına SGK raporu için yeterli değildir. Rapor için yaş sınırı, evlilik süresi, AMH düşüklüğü, sperm problemi, tüplerin durumu ve daha önce yapılan tedaviler birlikte değerlendirilir. Genel olarak kadının 24 yaşını doldurmuş ve 40 yaşından gün almamış olması gerekir. Azospermi, ciddi sperm problemi, iki tüpün kapalı olması veya AMH düşüklüğü gibi durumlarda rapor değerlendirmesi yapılabilir.

Soru: İstmosel nedeniyle kanamam dursun diye hormonlu spiral takıldı. Bu doğru bir yaklaşım mı?

Cevap: Eğer hormonlu spiral sonrası kanama azaldıysa ya da durduysa bu olumlu kabul edilebilir. İstmoselde amaç, sezaryen skar alanında kan birikmesini ve buna bağlı lekelenmeleri azaltmaktır. Hormonlu spiral bazı hastalarda işe yarayabilir. Ancak kanama devam ederse histeroskopik cerrahi gündeme gelebilir.

Soru: Lynch sendromum var. Tüp bebek denemelerim negatif oldu, genetik ve pıhtılaşma testlerim temiz çıktı. Lynch sendromu gebelik oluşmasını engeller mi?

Cevap: Lynch sendromu doğrudan gebelik oluşmasını engelleyen bir neden değildir. Ancak genetik geçiş riski açısından embriyolara genetik inceleme yapılması ve Lynch sendromu taşımayan embriyoların transfer edilmesi uygun olabilir. Ayrıca tekrarlayan başarısızlık veya düşük varsa embriyolar üzerinden genetik değerlendirme yapılması düşünülebilir.

Soru: Yumurtalık rezervim düşük. Tüp bebek denemem başarısız oldu. Yumurtalar gelişiyor ama çatladığını testlerde göremiyorum. Bu yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına mı gelir?

Cevap: Hayır. İdrar testlerinde yumurtlamanın görülmemesi, mutlaka yumurtlama olmadığı ya da yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına gelmez. Yumurtalık rezervi düşük olan hastalarda hormon düzeyleri farklı seyredebileceği için testler yanıltıcı olabilir. Eğer düzenli adet görülüyorsa çoğu zaman düzenli yumurtlama da vardır.

Soru: Tüp bebekle ikiz gebelik elde ettim ancak ani rahim ağzı açıklığı oldu. Dikiş atıldı fakat bebeklerimi kaybettim. Üzerinden 1,5 ay geçti, hâlâ adet olmadım. Bu normal mi, ne zaman yeniden gebelik düşünebilirim?

Cevap: Böyle bir kayıptan sonra adet gecikmesi yaşanabilir. Yaşanan fiziksel ve duygusal stres, süt hormonunun yükselmesi ve yumurtlamanın geçici olarak baskılanması buna neden olabilir. Bir süre beklenebilir. Gebelik ihtimali de dışlanmalıdır. Adet başlamazsa ve gebelik testi negatifse bir doktora başvurmak gerekir.

Soru: Tüp bebekte hiç döllenme olmadı. Bir sonraki sürece ne zaman başlamalıyım?

Cevap: Tedavi protokolü değiştirilecekse yeni sürece adetten yaklaşık bir hafta önce başlamak daha uygun olabilir. Hasta uygun ise bir sonraki adet döneminde tekrar tedavi planlanabilir.

Soru: 40 yaşındayım, AMH değerim 0.08. Eşim 28 yaşında. Daha önce tüp bebek denememde gebelik testi pozitifti ancak kese boş olduğu için kürtaj yapıldı. Şimdi tekrar tedaviye başladık. Havuz yöntemi uygun mu?

Cevap: Havuz yöntemi her hasta için gerekli değildir. Eğer amaç ileride yeniden çocuk sahibi olmak için embriyo biriktirmekse ya da sperm gibi sınırlı bir kaynak varsa havuz yöntemi düşünülebilir. Ancak hastanın tek hedefi mevcut dönemde gebelik elde etmekse gelişen embriyonun transfer edilmesi daha mantıklı olabilir. Embriyoları dondurmak tek başına gebelik şansını artırmaz. Gereksiz havuz uygulaması zaman kaybına neden olabilir.
______________________________________________________________________________

Soru: Embriyolarım daha önce 5. güne gitmiyordu. Son tedavide bir embriyo 5. güne ulaştı ancak mozaik geldi. Transfer oldum, gebelik testi pozitif çıktı fakat daha sonra negatife döndü. Tekrar tedaviye başlamak için beklemem gerekir mi?

Cevap: Pozitif çıkan bir gebelik testinin daha sonra negatife dönmesi, genellikle biyokimyasal gebelik ya da çok erken kayıp olarak değerlendirilir. Eğer hasta adet gördüyse ve genel durumu uygunsa yeniden tedaviye başlanabilir. Bazı hastalarda aynı ay içinde tekrar tedaviye başlanması da mümkündür. Bir ay beklemek şart değildir; önemli olan hastanın klinik olarak uygun olup olmadığıdır.

Soru: 29 yaşındayım. Tüplerim açık, sperm değerleri iyi ancak AMH değerim 0.42. 14 yıllık evliyim, çatlatma iğnesi yapıldı ama gebelik olmadı. Ne yapmalıyım?

Cevap: Bu durumda daha fazla zaman kaybetmeden tüp bebek tedavisine geçilmesi gerekir. 14 yıllık evlilik süresi ve düşük yumurtalık rezervi birlikte değerlendirildiğinde çatlatma iğnesiyle gebelik beklemek gerçekçi değildir. Sekonder infertilitede zamanla yumurtalık rezervi azalabilir. Bu nedenle tedaviyi geciktirmemek önemlidir.

Soru: Transfer hazırlığı öncesinde adetimin 4. günü rahim kalınlığım 7 mm ölçüldü. Rahim kalınlığı düşmezse transfer iptal edilir mi?

Cevap: Adet döneminde rahim iç tabakasının ince olması beklenir. Adetin 4. gününde 7 mm kalınlık, tam kanamanın gerçekleşmemiş olabileceğini düşündürebilir. Östrojen yüksekliği, kist ya da rahim içinde polip gibi bir durum da buna neden olabilir. Bir süre beklenip yeniden değerlendirme yapılabilir. Kalınlık devam ederse histeroskopi ile rahim içi değerlendirme gerekebilir.

Soru: Asenkron gelişim sorunu varsa tüp bebek tedavisine başlamadan önce Duphaston kullanmak faydalı olur mu?

Cevap: Duphaston kullanımının bu durumda belirgin bir faydası beklenmez. Asenkron gelişim sorunlarında bazı hastalarda agonist protokol tercih edilebilir. Önceden östrojen tedavileri de uygulanmış olsa da bunların yararı net olarak gösterilmemiştir. Uygun protokol hastanın durumuna göre belirlenmelidir.

Soru: Tüp bebek tedavisinde 24 yumurta toplandı. 18’i boş çıktı, 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edildi ancak hiç döllenme olmadı. Bunun sebebi ne olabilir?

Cevap: Bu durum tedavi protokolüyle ilişkili olabilir. Son dönemde kullanılan bazı protokoller ya da progesteronla ilgili uygulamalar yumurta olgunlaşmasını etkileyebilir. Ancak burada tamamen boş yumurta çıkmamış olması önemlidir; 3 olgun ve 3 olgunlaşmamış yumurta elde edilmesi, bir sonraki denemede protokol değişikliğiyle daha iyi sonuç alınabileceğini gösterir. Tedavi protokolü değiştirildiğinde daha fazla olgun yumurta ve döllenme elde edilebilir.

Soru: HSG sonucunda iki tüpüm tıkalı göründü. Aynı zamanda polikistik overim var. Devlet destekli tüp bebek için laparoskopi şart mıdır?

Cevap: Her HSG sonucunda görülen tüp tıkanıklığı gerçek tıkanıklık anlamına gelmeyebilir. Rahim filmi çekilirken verilen basınç nedeniyle tüpler geçici olarak kasılabilir ve kapalıymış gibi görünebilir. Özellikle genç, kısa süredir evli ve polikistik overi olan bir hastada tüplerin gerçekten tıkalı olup olmadığı dikkatle değerlendirilmelidir. Laparoskopi yerine öncelikle güvenilir bir merkezde HSG’nin tekrar edilmesi daha uygun olabilir.

Soru: 45 yaşındayım. Üçüncü gün 7 adet kaliteli, fragmantasyonsuz, 8 hücreli embriyom var. Bunları 5. güne taşıyıp genetik inceleme yaptırmalı mıyım, yoksa 3. gün transfer mi olmalıyım?

Cevap: Bu konu tartışmalıdır. Eğer 7 embriyo varsa 5. güne takip edilmesi ve gerekirse genetik inceleme yapılması düşünülebilir. Ancak 45 yaşta sağlıklı embriyo bulma olasılığı düşüktür. Genetik incelemede sağlıklı embriyo bulunamayabilir. Direkt transfer de bir seçenek olabilir. Karar embriyoların durumu, hastanın beklentisi ve merkez deneyimiyle birlikte verilmelidir.

Soru: İki başarısız tüp bebek denemem oldu. Sadece bir aşılama yapıldı. SGK raporu çıkar mı?

Cevap: Sadece iki başarısız tüp bebek denemesi ve bir aşılama, tek başına SGK raporu için yeterli değildir. Rapor için yaş sınırı, evlilik süresi, AMH düşüklüğü, sperm problemi, tüplerin durumu ve daha önce yapılan tedaviler birlikte değerlendirilir. Genel olarak kadının 24 yaşını doldurmuş ve 40 yaşından gün almamış olması gerekir. Azospermi, ciddi sperm problemi, iki tüpün kapalı olması veya AMH düşüklüğü gibi durumlarda rapor değerlendirmesi yapılabilir.

Soru: İstmosel nedeniyle kanamam dursun diye hormonlu spiral takıldı. Bu doğru bir yaklaşım mı?

Cevap: Eğer hormonlu spiral sonrası kanama azaldıysa ya da durduysa bu olumlu kabul edilebilir. İstmoselde amaç, sezaryen skar alanında kan birikmesini ve buna bağlı lekelenmeleri azaltmaktır. Hormonlu spiral bazı hastalarda işe yarayabilir. Ancak kanama devam ederse histeroskopik cerrahi gündeme gelebilir.

Soru: Lynch sendromum var. Tüp bebek denemelerim negatif oldu, genetik ve pıhtılaşma testlerim temiz çıktı. Lynch sendromu gebelik oluşmasını engeller mi?

Cevap: Lynch sendromu doğrudan gebelik oluşmasını engelleyen bir neden değildir. Ancak genetik geçiş riski açısından embriyolara genetik inceleme yapılması ve Lynch sendromu taşımayan embriyoların transfer edilmesi uygun olabilir. Ayrıca tekrarlayan başarısızlık veya düşük varsa embriyolar üzerinden genetik değerlendirme yapılması düşünülebilir.

Soru: Yumurtalık rezervim düşük. Tüp bebek denemem başarısız oldu. Yumurtalar gelişiyor ama çatladığını testlerde göremiyorum. Bu yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına mı gelir?

Cevap: Hayır. İdrar testlerinde yumurtlamanın görülmemesi, mutlaka yumurtlama olmadığı ya da yumurtaların kalitesiz olduğu anlamına gelmez. Yumurtalık rezervi düşük olan hastalarda hormon düzeyleri farklı seyredebileceği için testler yanıltıcı olabilir. Eğer düzenli adet görülüyorsa çoğu zaman düzenli yumurtlama da vardır.

Soru: Tüp bebekle ikiz gebelik elde ettim ancak ani rahim ağzı açıklığı oldu. Dikiş atıldı fakat bebeklerimi kaybettim. Üzerinden 1,5 ay geçti, hâlâ adet olmadım. Bu normal mi, ne zaman yeniden gebelik düşünebilirim?

Cevap: Böyle bir kayıptan sonra adet gecikmesi yaşanabilir. Yaşanan fiziksel ve duygusal stres, süt hormonunun yükselmesi ve yumurtlamanın geçici olarak baskılanması buna neden olabilir. Bir süre beklenebilir. Gebelik ihtimali de dışlanmalıdır. Adet başlamazsa ve gebelik testi negatifse bir doktora başvurmak gerekir.

Soru: Tüp bebekte hiç döllenme olmadı. Bir sonraki sürece ne zaman başlamalıyım?

Cevap: Tedavi protokolü değiştirilecekse yeni sürece adetten yaklaşık bir hafta önce başlamak daha uygun olabilir. Hasta uygun ise bir sonraki adet döneminde tekrar tedavi planlanabilir.

Soru: 40 yaşındayım, AMH değerim 0.08. Eşim 28 yaşında. Daha önce tüp bebek denememde gebelik testi pozitifti ancak kese boş olduğu için kürtaj yapıldı. Şimdi tekrar tedaviye başladık. Havuz yöntemi uygun mu?

Cevap: Havuz yöntemi her hasta için gerekli değildir. Eğer amaç ileride yeniden çocuk sahibi olmak için embriyo biriktirmekse ya da sperm gibi sınırlı bir kaynak varsa havuz yöntemi düşünülebilir. Ancak hastanın tek hedefi mevcut dönemde gebelik elde etmekse gelişen embriyonun transfer edilmesi daha mantıklı olabilir. Embriyoları dondurmak tek başına gebelik şansını artırmaz. Gereksiz havuz uygulaması zaman kaybına neden olabilir.

________________________________________________________________________________

Soru: Embriyo gelişim problemi varsa muayeneye adet öncesi mi gelmek gerekir, yoksa adet olunca mı gelmek daha doğrudur?

Cevap: Eğer embriyo gelişim problemi ya da önceki tedavilerde embriyoların gelişememesi gibi bir sorun varsa, adetten bir hafta–10 gün önce değerlendirme yapılması daha uygun olabilir. Bu dönemde tedavi protokolü yeniden planlanabilir ve gerekirse farklı bir protokole geçilebilir.

Soru: 45 yaşındayım. 5 yıldır evliyim. Yumurtalık rezervim düşük, tüplerim kapalı, AMH değerim 0.1 ve düzenli adet görüyorum. Ne yapmalıyım?

Cevap: Bu durumda fazla zaman kaybetmeden tüp bebek tedavisine yönelmek gerekir. Tüpler kapalı olduğu için doğal gebelik şansı oldukça düşüktür. Ancak 45 yaş ve düşük yumurtalık rezervi nedeniyle tüp bebekte de başarı şansının düşük olduğu bilinmelidir. Bu grupta gebelik şansı yaklaşık yüzde 5–10 civarında olabilir. Bu nedenle hızlı karar vermek önemlidir.

Soru: Bir yumurta görüldü ve toplandı ancak içi boş çıktı. Sonraki denemede yine bir yumurta görüldü fakat erken çatladığı için toplanamadı. Yumurtalar henüz adet dönemindeyken hızla büyüyüp çatlıyor. Bunun sebebi ne olabilir?

Cevap: Yumurtalık rezervi düşük olan hastalarda bu tür durumlar görülebilir. Foliküller standart tedavi takvimine uymadan erken büyüyebilir ya da erken çatlayabilir. Bu nedenle bu hastalarda standart protokoller yerine daha kişiye özel ve esnek tedavi yaklaşımları gerekebilir. Bazen haftalık takiplerle gelişen folikül yakalanıp toplanabilir.

Soru: Miyom ve endometriozis var. FSH 9, AMH 0.75, yaşım 37. Bu durumda ameliyat olmadan tüp bebek yapılabilir mi?

Cevap: Bu karar miyomun yerine ve tipine bağlıdır. Eğer miyom rahim içini etkiliyor, embriyonun yerleşeceği alana baskı yapıyor ya da rahim iç boşluğunu bozuyorsa ameliyat gerekebilir. Ancak miyom rahim dışına doğru yerleşmişse ve rahim içini etkilemiyorsa tüp bebek tedavisine doğrudan başlanabilir. Yaş 37, AMH düşük ve endometriozis de olduğu için hızlı hareket etmek gerekir. Ayrıca hidrosalpenks gibi ek sorunların dışlanması için rahim filmi de değerlendirilmelidir.

Soru: Miyom rahmin arka duvarındaysa tüp bebek başarısını etkiler mi?

Cevap: Sadece rahmin arka duvarında olması tek başına yeterli bir bilgi değildir. Miyomun rahim iç tabakasına baskı yapıp yapmadığı, rahim boşluğunu bozup bozmadığı, büyüklüğü ve tipi önemlidir. Rahim içiyle ilişkisi yoksa ve embriyonun yerleşeceği alanı etkilemiyorsa tüp bebek tedavisine başlanabilir.

Soru: İki adet 5. gün embriyom vardı. Tek embriyo transferi istedim ve gebelik oluştu. Diğer embriyomun imha edildiği söylendi. Çözülen embriyo tekrar dondurulabilir miydi?

Cevap: Teorik olarak çözülen embriyo tekrar dondurulabilir. Ancak embriyonun çözülme sonrası durumu önemlidir. Eğer embriyo dejenerasyon göstermişse ya da canlılığını kaybetmişse tekrar dondurulması mümkün olmayabilir. Bu nedenle durum mutlaka tüp bebek merkeziyle ayrıntılı şekilde konuşulmalıdır.

Soru: Dondurulmuş embriyoların saklanması için hastanın düzenli onay vermesi gerekir mi?

Cevap: Evet. Dondurulmuş embriyoların saklanmaya devam etmesi için hastanın merkezine düzenli olarak onam vermesi gerekir. Özellikle saklama süresi uzadığında, hastanın embriyoların saklanmaya devam etmesini istediğini yazılı olarak bildirmesi önemlidir. Bu konuda merkezler ciddi şekilde denetlenmektedir.

Soru: Yumurta toplama işleminden sonra transfer aynı ay mı yapılır, yoksa bir sonraki ay mı yapılır?

Cevap: Bu hastanın hormon değerlerine ve tedavi yanıtına bağlıdır. Progesteron erken yükselmemişse, östrojen çok yükselmemişse ve hasta klinik olarak uygunsa taze transfer yapılabilir. Ancak progesteron erken yükselirse, östrojen çok yüksek olursa ya da aşırı yumurtalık yanıtı gelişirse embriyolar dondurulup transfer daha sonraki ay planlanabilir. Uygun hastalarda taze transfer yapılması mümkündür.

Soru: Az sayıda olgun yumurta çıkan hastalarda ilaç protokolü sonucu etkiler mi?

Cevap: Evet, tedavi protokolü sonucu etkileyebilir. Az olgun yumurta çıkan hastalarda protokol değişikliği gerekebilir. Bazı durumlarda farklı tetikleme yöntemleri, çift tetikleme ya da kişiye özel stimülasyon protokolleri kullanılabilir.

Soru: Adet görmeden yumurtlama ve gebelik olur mu?

Cevap: Evet, olabilir. Geç yumurtlama gerçekleşirse adet görülmeden gebelik oluşabilir. Bu nedenle adet gecikmesi varsa gebelik testi yapılmalıdır.

Soru: 41 yaşındayım. FSH 9.7, estradiol 61 ve prolaktin 5.6. Hamile kalabilir miyim?

Cevap: Gebelik teorik olarak mümkün olabilir. Ancak 41 yaşta ve estradiol düzeyi görece yüksekken FSH değerinin yanıltıcı olarak daha düşük görünmesi mümkündür. Estradiol daha düşük bir düzeyde ölçüldüğünde FSH daha yüksek çıkabilir. Bu durum yumurtalık rezervinin azalmış olabileceğini düşündürür. Bu nedenle çok beklemeden tedavi planı yapılmalıdır.

Soru: Tüpler kapalıysa tüp açma ameliyatı mı yapılmalı, yoksa doğrudan tüp bebek mi denenmeli?

Cevap: Günümüzde tüplerin açılması için laparoskopik cerrahi yerine çoğu zaman doğrudan tüp bebek tedavisi tercih edilir. Tüp açma girişimleri zaman kaybına neden olabilir. Özellikle yaş ve yumurtalık rezervi açısından zaman önemliyse doğrudan tüp bebek daha uygun bir seçenek olabilir.

Soru: AMH 0.93 ise SGK raporu çıkar mı?

Cevap: AMH değeri 0.93 olan hastalarda diğer şartlar da uygunsa SGK raporu çıkarılabilir. Yaş, evlilik süresi, önceki tedaviler ve diğer kriterler birlikte değerlendirilmelidir.

Soru: Düşük AMH değerinde ilaç dozunu azaltmak daha iyi sonuç verir mi?

Cevap: Hayır. Düşük AMH varlığında ilaç dozunu azaltmanın belirgin bir faydası beklenmez. Aksine, yumurtalık rezervi düşük hastalarda çoğu zaman daha güçlü uyarım protokolleri gerekebilir.

Soru: Embriyolar neden 5. güne ulaşamaz?

Cevap: Her döllenen yumurta 5. gün embriyosuna ulaşmak zorunda değildir. Ortalama olarak embriyoların belirli bir kısmı 5. güne ulaşır. Bu oran hastanın yaşına, yumurta kalitesine, sperm kalitesine, tedavi protokolüne ve laboratuvar koşullarına bağlı olarak değişebilir. Yumurta kaynaklı sorunlarda embriyolar 2., 3. veya 4. günde gelişimini durdurabilir. Spermde ciddi yapısal problemler, laboratuvar koşulları veya kültür ortamı sorunları da 5. güne ulaşmayı etkileyebilir.

Soru: 16 yumurtadan sadece 4’ü dolu çıktı ve yalnızca biri 5. güne ulaştı. Daha çok olgun yumurta ve 5. gün embriyosu elde etmek için ne yapılabilir?

Cevap: Bu durumda tedavi protokolünün değiştirilmesi gerekir. Aynı protokolle tekrar denendiğinde benzer sonuçlar alınabilir. Daha fazla olgun yumurta ve daha iyi embriyo gelişimi için kişiye özel yeni bir protokol planlanmalıdır.

Soru: Embriyo taşıma işlemi hangi durumlarda düşünülmelidir?

Cevap: Embriyo taşıma genellikle hastanın tercihine bağlıdır. Bazı hastalar doğal döngüde transfer yaptırmak, önceki merkezde başarısız transferler yaşamak ya da başka bir merkezin yaklaşımını tercih etmek nedeniyle embriyolarını taşıyabilir. Günümüzde embriyo taşıma işlemleri daha güvenli hale gelmiştir; taşıma kaplarının mühürlenmesi gibi uygulamalar güvenliği artırmaktadır.

Soru: Üç tüp bebek denemem başarısız oldu. Erkekte sperm üretiminin yavaş olması tutunmayı engeller mi?

Cevap: Sperm üretiminin yavaş olması tek başına tutunmayı engelleyen bir neden değildir. Eğer kaliteli embriyo gelişiyorsa gebelik elde edilmesi beklenir. Tekrarlayan başarısızlıklarda transfer yöntemi ve rahim hazırlığı yeniden değerlendirilmelidir. Bazı hastalarda doğal döngüde transfer düşünülebilir.

Soru: Doğal tetikleme nasıl yapılır? Ovitrelle ve Gonapeptyl birlikte kullanılabilir mi?

Cevap: Doğal tetikleme bazı hastalarda kullanılabilir. Uygulama hastanın hormon değerlerine ve tedavi yanıtına göre değişir. Bazı durumlarda iki Gonapeptyl ve bir Ovitrelle, bazı durumlarda ise bir Gonapeptyl ve bir Ovitrelle tercih edilebilir. Ancak bu karar kişiye özel verilmelidir.

Soru: Koenzim Q10 yumurta kalitesinde etkili olur mu?

Cevap: Koenzim Q10 yumurta kalitesini desteklemek amacıyla kullanılabilir. Ancak her takviye gibi doktor kontrolünde ve hastanın genel tedavi planına uygun şekilde değerlendirilmelidir.

 

 

Vermiş olduğu değerli bilgiler için Prof.Dr.Turgut Aydın a teşekkür ederiz.

************************