Çiftlerden birinde sorun yaşanıyorsa

rof. Dr. Bülent Baysal embriyonun rahme konulmasıyla test yapılan güne kadar hamileliği en çok etkileyen faktörün psikolojideki çöküklük olduğunu, anne adaylarına yoga, akupunktur gibi destek tedavileri önerdiklerini söyledi
Tüp bebeğin üç düşmanı Stres, sigara, alkol
Prof. Dr. Bülent Baysal, tüp bebek tedavisinden her hastaya, özelliklerini dikkate alarak, farklı bir tedavi uyguladıklarını söyledi. Hastaların psikolojilerinin tedaviyi çok etkilediğini belirten Prof. Dr. Baysal, çiftleri “Havuza atlamaları, strese girmelerinden önemli değil. Sigara içmeyecekler, alkol kullanmayacaklar ve psikolojilerini bozmayacaklar” sözleriyle uyardı. Prof. Dr. Baysal ile tüp bebek tedavisinde çiftlerin psikolojilerini konuştuk.
Tüp bebek tedavisine gelen çiftlerde neler gözlemliyorsunuz?
Kısırlık tedavisi altındayken de, yeni başlarken de çiftler ciddi sıkıntılı geliyorlar. Özellikle ilk müracaatlarında hakikaten heyecanlılar. Ne çıkacak psikolojisindeler. Bir kısmında hiçbir problem saptayamıyoruz. Erkekte spermler iyi, kadında yumurta kalite ancak uzun yıllardır gebelik olmuyor. Yüzde 15 civarında böyle bir kesim var. Bu olgularda ayrı bir stres oluyor. Keşke ne olduğu bilinse de, tedavisi yapılsa diye ayrı bir strese giriyorlar.
Çiftlerden birinde sorun yaşanıyorsa…
Bir tanesi, ‘problem bende’ diye ayrı bir suçluluk duygusuyla geliyor. Ona karşı biraz böyle pozisyonunu değiştirmiş oluyor. Koltukta oturuşu bile kendisinde sorunu olmayanın daha farklı oluyor. Problem olanın yüzü daha asık, daha sıkıntılı… Problemi kendisine projekte edip,kendisini suçlayan, gittikçe daralana, sıkışan bir ruh hali içine giriyor. Biz dilimiz döndüğünce ‘Problem sadece sende diyemeyiz. Eşinizde de buna etken birtakım faktörler var’ diyoruz. Bu oran çok yüksek. Çiftlerin neredeyse yarısında ikisinde de problem var. Bu işin bir kombine problemden kaynaklanabileceğini, dilimiz döndüğünce söyleyip, eşi rahatlatmaya çalışıyoruz.
Tedavi başladıktan sonra nasıl sıkıntılarla karşılıyorsunuz?
Eşlerin birbirini sıkı denetlediğini görüyoruz. Erkek, kadın sigara içiyorsa onu bize şikâyet ediyor. Ya da tam tersi, kadın kocasının alkol aldığını

belirtiyor. Biz de tavsiyelerimizi söylüyoruz, ortamı yumuşatmaya çalışıyoruz. Alkolün kesinlikle bırakılması, sigaranın da bütün sistemlere zararlı olduğu için mümkünse bırakılması gerektiğini söylüyoruz. Yumurta ve spermler olduğuna göre, önünde sonunda gebelik sağlayacağız, bir defa, iki defa, üç defa gibi bir sınırlaması olmadığını söylüyoruz. Son şansımız, diyerek geliyorlar. Halbuki öyle değil.
Deneme fazlalaştıkça başarı oranı değişiyor mu?
Her defasında bu şans oranıyla başlıyor tedavi. Merkezin başarısı, çiftin yaşı ve özelliklerine göre, yumurta olduğu sürece, sperm olduğu sürece gebelik beklentisi neyse, deneme sayısının sınırı yok.
Embriyonun rahme yerleştirilmesinden sonra gergin bir süreç başlıyor değil mi?
Evet. Aslında en gergin süreç o. Test sonucu alınana kadar çiftler gergin bir bekleyiş içine giriyor. Ciddi anksiyeteler, endişeler, kalp çarpıntıları, yeme içmede değişiklik, kötü alışkanlıkların artması, sigara ve alkol alımını görebiliyoruz. Alkol içen daha fazla alkol içmeye, sigara içen daha fazla sigara içmeye başlıyor. Diyabeti olana yeme diyoruz ama yemeğini artırıyor. Kontrol dışı hareketlerde bulunuyorlar. Hafif depresif hasta sayısı artırıyor. Netice alındıktan sonra infertilete hastalarının sevinci de üzüntüsü de çok abartılı oluyor. Muayenede, hastanede çığlıklar, bütün ailere havalara sıçrıyor. Kötü olduğunda bizi ya da eşlerden birini suçlama yaşanıyor. Bir depresyon ve psikolojik reaksiyonların evreleri izleniyor.
Embriyonun rahme yerleştirilmesinden, test sonucunun alınacağı güne kadar kadınlar nelere dikkat
etmeliler?
Bu süreç insanların kendini çok ciddi kısıtlaması, izole etmesi gereken bir süreç değil. Üzüntü, stres çok önemli. Yeme, içme, cinsel aktivite çok önemli değil. Stres vücutta adrenalin salgılanması ve onun yarattığı değişiklikler, kadını çok etkiliyor. Bu gebeliğin olmasından olumsuz bazı değişikliklerin yaşanmasına kadar etkili olabilir. Bu yüzden bu süreç kesinlikle psikolojik olarak iyi geçirilmesi gereken bir süreç.
Seyahat, zıplama, havuza girme… Bunlar etkiliyor mu?
Stresin dışındaki bu şeyler hamileliği etkilemiyor. Uçağa binmiş memleketine gitmiş bir şey olmaz. Sürekli yatmaları da gerekm

iyor. İlk yarım saat, bir saat burada dinlendikten sonra hayat devam ediyor. Çünkü embriyonu verdikten sonra hemen düşecek bir şey değil. O sıvıların içinde üç-beş gün dolaştıktan sonra yuvalanıyorlar. Doğal hamilelikten bir farkı yok. Embriyonlar içine verildikten sonra bizim nedenini bilmediğimiz, tıbbın da araştırdığı; yüzde 50’nin üzerinde yüzde 60 civarında döllenmiş embyriyonun tutanamayıp atılmasının bir nedeni var. Rahimle embriyon, endometriumla embriyon arasında bir uyumsuzluk ya da onun dıştan sağlıklı görünmesine rağmen kromozomal bazı bozukluklar içermesi nedeniyle orada sağlıklı bir gebelik oluşmuyor. Dolayısıyla bunun yapılanlarla, ufak tefek ayrıntılarla alakası yok.
Her hastaya ayrı reçete Hamileliği neler etkiliyor?
Bazı ilaçların alınması, sigara ve alkol zararlı. Bunların dışında akla gelen fazla yasağımız yok. Hastanemizde psikolojik olarak yardımcı olan uzman arkadaşlarımız var. Bu tedavinin psikolojik yüklerini azaltmaya çalışıyoruz. Klasik bir laf var ama doğru: Üzüntüler paylaşıldıkça küçülür, sevgiler paylaşıldıkça büyür.
Ekibinizin başarılarını artırmak için hangi faktörleri önde tutuyorsunuz?
Hastanın öncelikle doktoruna güvenmesi lazım. Doktorun da işini iyi bilen, hastaya göre tedavi seçen bir yöntem izlemesi lazım. Bu tedavinin ezbere, standart bir reçetesi yok. Terzi usulü tedavi izliyoruz. Hastaya uygun, yaşını, özellikliklerini, daha önce gördüğü tedavileri, başka bazı problemlerini değerlendirip uygun tedaviyi seçiyoruz.
Tüp bebek merkezlerinde çalışanların yaklaşımları da çiftleri etkiliyor değil mi?
Hastanın huzurlu olması lazım. Hastanenin kapısından adım atan hastanın, bize gelene kadar problem yaşamaması lazım. Bankoda karşılayan

personel, içeri alan hemşire, laboratuvarda çalışanların huzuru ona güven vermeli. Tüp bebek merkezlerinin böyle ciddi yaklaşmaları lazım.
Kadın infertilitesinin sebepleri nelerdir?
KADINDA ve erkekte sebebe yönelik tedavide sonucu etkileyen en önemli iki faktör:
1-Kadın yaşı 2-İnfertilite süresidir
Kadında görülen kısırlık nedenlerinin başlıcaları, yumurtlama bozuklukları (en sık polikistik over sendromu) ve yumurtalık kanallarına ait problemlerdir. Endometriozis ve bazı hormonal bozukluklar da görülebilmektedir. Kadına ait yumurtlama probleminin en önemli işareti âdet düzensizliğidir. Şu noktalara da dikkat etmek gerekir:
1-Batın ile ilgili geçirilmiş operasyonlar,
2-Evlilik sonrası kadında pelvik enfeksiyon sorunlarının yaşanmış olması, tüberküloz geçirmiş olması,
3-Endometriozis veya halk arasında çikolata kisti denen durumun olması veya bu nedenle operasyon geçirmiş olmasıdır.
Hazırlayan: Türkan Yılmazer