Tüp Bebekte Genetik Sorunlar Embriyo Kalitesine ve Hamileliğe etkisi. Dr. Emin Haqverdiyev

Tüp Bebekte Genetik Sorunlar Embriyo Kalitesine ve Hamileliğe etkisi.Dr.Emin Haqverdiyev

Genetik taramanın önemi
Dr. Emin Haqverdiyev, tüp bebek tedavisinde genetik taramanın özellikle başarısız denemeler ve ileri yaş vakalarında kritik olduğunu vurguluyor. Genetik inceleme ile embriyonun dış hücrelerinden alınan örneklerde %5 hata payı olduğunun altını çiziyor.

Embriyo gelişim günleri ve kalitesi
5. gün embriyoları genellikle daha kaliteli sayılıyor. 3. gün embriyoları nadir, 4. gün embriyoları ise yeterince değerlendirilmediği hâlde bazı vakalarda başarılı sonuçlar veriyor.

Maliyet ve erişim meselesi
Gelişmekte olan ülkelerde genetik tarama gibi ileri testlerin maliyeti yüksek olduğundan, hekimlerin tedavi protokollerinde inisiyatif almaları gerekebiliyor.

Genetik taramanın sınırlamaları
Tarama sonucu iyi gelen bir embriyo bile iç kısmında sağlıklı hücreye sahip olmayabilir. Bu yüzden genetik sonuca körü körüne güvenilmemeli.

Embriyo biyopsisinde dikkat edilmesi gerekenler
Saç teli benzetmesiyle, embriyonun dış yüzeyinden değil “kenar” hücrelerinden alınan örneklerle yapılması gerektiği belirtiliyor. Yanlış örnekleme embriyonun doğru temsil edilmemesine sebep olabilir.

Cinsiyet seçimi ve etik sorular
Bakü’de yasal olan cinsiyet seçimi konusunda hasta talepleri değerlendirilirken etik sınırlar da gözetiliyor. Herkese uygulanması tavsiye edilmiyor.

Sperm kaynaklı sorunlar ve çip yöntemi
Sperm DNA hasarı çip yöntemiyle daha sağlıklı örneklerin ayrıştırılması sayesinde azaltılabiliyor. Özellikle antioksidan tedavi ile düzelmeyen vakalarda öneriliyor.

Donör yumurta ve embriyo kalitesi
Donör yumurtaların bile başarısız olabileceği belirtiliyor. Donör seçimi dikkatle yapılmalı, her yumurta kaliteli değildir.

HLA uygunluğu ve başarısızlıklar
Akraba evliliklerinin yoğun olduğu bölgelerde, doku uygunluğu gibi genetik nedenler gebeliği engelleyebilir. Bunun için HLA testleri yapılması gerekebilir.

Yayında öne çıkan sayılar;

%5 genetik hata payı: Embriyonun dış hücrelerinden örnek alındığında analizlerde %5 oranında yanlış sonuç çıkabiliyor. Bu, başarısızlıkların genetik test sonucu iyi olan embriyolarda bile yaşanabileceğini gösteriyor.

%30 sperm DNA hasarı: Eğer spermlerden 3’te biri içsel bozulma taşıyorsa, bu durumda embriyo kalitesinde ciddi düşüş olabilir.

%60-70 başarı oranı: Sağlıklı embriyo transferlerinde başarı oranının bu aralıkta olduğu ifade ediliyor. Ancak bu oranlar hiçbir zaman garanti vermez.

Yayında Sorulan Sorular ve Cevapları

Soru:
Selamlar, necesiz Emin Hekim. Benim 26, yoldaşım 30 yaşında. 2 yıldır evliyiz. Süni mayalanma ettik. Yoldaşımda sperm hasarı var. Ne etmeli?

Cevap:
Eğer bu analiz alan bir laboratuvarda yapıldıysa ve %30’luk bir hasar çıkmışsa, iki yolumuz var. Önceden sadece antioksidan tedavi verip hastaları takip ediyorduk. DNA hasarının o şekilde iyileşeceğini düşünüyorduk ama şüpheyle yaklaşıyorduk. Şu anda çip yöntemi bu sorunun biraz daha önüne geçebiliyor. Bu yöntemi öneriyorum.

Soru:
Hocam benim kanımda menfi çıktı. İkinci çocuğa hamileyim. Birinci çocukta iğne vurulmadı. Şimdi vurayım mı diye soruyorlar.

Cevap:
Bu kan uyuşmazlığı sorunuyla ilgili bir durum. Öncelikle kanınız etkilenmiş mi diye bakmak lazım. İndirekt Coombs testi dediğimiz bir test var, ona bakmak gerek. Eğer etkilenme varsa uygun tedavilerle ikinci gebeliğe başlamak lazım.

Soru:
37 yaşındayım, yumurta faaliyeti yok. Başka yollarla 5 defa tüp bebek yaptırdık ama alınmadı.

Cevap:
Eğer hiç yumurta faaliyeti yoksa, muhtemelen donor yumurtayla yapılmıştır. Bununla ilgili biraz daha bilgi verirseniz, durumu netleştirebiliriz.

Soru:
Selamlar necesiz Emin Hekim. Benim 26, yoldaşım 30 yaşı var. 2 yıldır evliyiz. Süni mayalanma ettik. Yoldaşımda sperm hasarı var. Ne etmeli?

Soru:
Hocam benim kanımda menfi çıktı. İkinci çocuğa hamileyim. Birinci çocukta iğne vurulmadı. Şimdi vurayım mı?

Soru:
37 yaşındayım, yumurta faaliyeti yok. Başka yollarla 5 defa tüp bebek yaptırdık ama alınmadı.

Cevap:
Eğer hiç yumurta faaliyeti yoksa, muhtemelen donor yumurtayla yapılmıştır. Bununla ilgili biraz daha bilgi verirseniz, durumu netleştirebiliriz. Ayrıca sperm ve endometrium kalitesi de mutlaka göz önünde bulundurulmalı. Genetik inceleme öneriyorum.

Soru:
Hocam, 10 defa suni mayalanma yaptırdım ama alınmadı. Hekimler her şey iyi diyor.

Cevap:
Bir tedavi 10 defa tekrar ediliyorsa, ‘her şey iyi’ denemez. Orada bir sorun var demektir. Özellikle ilk iki defa başarısız olduysa, her şey araştırılmalı ve nedenler anlaşılmadan sonraki denemelere geçilmemeli.

Soru:
Rahimde yapışıklık hamileliğe engel midir?

Cevap:
Kesinlikle engeldir. Eğer yapışıklık ameliyat ya da enfeksiyon sonrası oluştuysa ve endometriyum kalınlaşmasını engelliyorsa, bu yeterli bir engeldir. Pamuksu dokunun homojen ve yeterli kalınlıkta olması gerekir.

Soru:
Yoldaşımda spermler gözle sayılacak düzeyde, toks denildi. Azospermi değil. Genetik uygunluk çıktı.

Cevap:
Bu durumda doku uygunluğuna karşı aşı yapılmasını öneriyorum. Öncesinde spermle ilgili sorunun çözülmesi gerekir. Spermlerin sayısı az olsa da gözle görülmesi bizim için yeterlidir.

Soru:
Benim 3 tane oğlum var, 4. çocuğun kız olmasını istiyoruz. Bu mümkün mü?

Cevap:
Cinsiyet seçimi Bakü’de yasaldır ve uyguluyoruz. Ancak bu konuda önce ihtiyacın gerçekten olup olmadığını değerlendiriyoruz. Erkek isteyen hastalarda Y kromozomu mikrodelesyonuna bakılmalı. Bu testleri Türkiye’de yaptırarak bize sonuçları gösterebilirsiniz, boşu boşuna buraya gelip masraf yapmanıza gerek kalmaz.

Soru:
10 defa suni mayalama yaptım ama olmadı. Hekimler her şeyin yolunda olduğunu söylüyor.

Cevap:
Eğer 10 defa deneme yapılmışsa ve sonuç alınamamışsa, “her şey yolunda” denemez. İlk denemelerden sonra araştırmalar tamamlanmalı, sorun tespit edilmeden yeni denemelere geçilmemelidir.

Soru:
Rahim içinde yapışıklık hamileliği engeller mi?

Cevap:
Kesinlikle engeller. Yapışıklıklar endometriyumun homojen ve etkin bir şekilde kalınlaşmasını engelliyorsa gebelik için büyük sorun yaratır. En büyük sebep kürtaj gibi işlemlerde rahim içinde metal alet kullanılmasıdır.

Soru:
Hiç yumurta üretimim yok, 5 defa tüp bebek denedim ama olmadı.

Cevap:
Bu durumda büyük ihtimalle donör yumurta kullanılmıştır. Ancak donörün de belirli kriterleri vardır: evli olması, çocuk sahibi olması ve eşiyle birlikte onay vermesi gerekir. Ayrıca başarısızlık varsa genetik inceleme yapılmasını da mutlaka öneriyorum.

Soru:
Yoldaşımda sperm toks çıktı ama gözle görülebiliyor. Azospermi değil.

Cevap:
Gözle görülen sperm bizim için yeterlidir. Ancak doku uygunluğu sorunu varsa eşten alınan kanla yapılacak bir aşıyı öneriyorum. Spermin kalitesi de kontrol edilmelidir.

Soru:
7 yıldır evliyiz. Yoldaşımda problem var. Toks dediler. Genetik analiz uygun çıktı, birinci aşılama yapıldı.

Cevap:
Bu tam olarak doku uygunluğu sorunudur. Aşı yapılmasını mutlaka öneriyorum. Eşinizden alınan kanın size verilmesi gibi bir prosedür bu. Ancak öncesinde spermdeki sorun çözülmeli. Gözle görülebilen sperm varsa, o örneklerden defalarca alınarak en kaliteli olanı kullanılabilir.

Soru:
Nece uygunluk nedir? Bu konu hakkında detay verir misiniz?

Cevap:
Doku uygunluğu dediğimiz şey, birkaç hücreden oluşan yapıların belli plakalarla birbirine uyması ya da uymamasıdır. Akraba evliliklerinde doku uyumsuzluğu daha sık görülür ve bu durum çocuk sahibi olma sürecinde ciddi sorunlara yol açabilir.

Soru:
Y kromozom mikrodelesyon testi nedir ve neden önemlidir?

Cevap:
Cinsiyetin belirleyicisi Y kromozomudur ve bu kromozom babadan gelir. Eğer Y kromozomunda mikrodelesyon varsa, erkek çocuk olma ihtimali çok düşer. Özellikle erkek çocuk isteyen çiftlerde bu test mutlaka yapılmalıdır.

Soru:
Gebelik takibini siz yapıyor musunuz?

Cevap:
Maalesef ben çok iyi bir gebe takip merkezi değilim. Biz çok iyi bir tüp bebek merkeziyiz. Gebelik takibi için ekip arkadaşlarım çok başarılı ama ben plansız doğumlara yetişemediğim için bu konuda yetersiz kalabiliyorum. Ancak sezaryen gibi planlı doğumlarda yer alıyorum.

Soru:
Endometriyum kalınlığının ideal değeri nedir?

Cevap:
9 mm ve üzeri kalınlık ideal olarak görülse de, biz 6 mm hatta 5.7 mm ile bile gebelik elde ettik. Burada asıl önemli olan kalınlığın homojen olmasıdır. Endometriyumun içinde pütürtü olmamalı, pamuksu ve düzgün bir doku olmalıdır.

Soru:
Donör yumurta her zaman kaliteli midir?

Cevap:
Hayır. Her yumurta donörü kaliteli yumurta vermez. Donörlerin evli, çocuk sahibi olması, yaşı uygun olması ve eş onayı olması gerekir. Başarısızlık durumunda genetik test mutlaka yapılmalı, sperm DNA hasarı da kontrol edilmelidir.

Soru:
Neden hastalar 12 defa başka yerde tüp bebek yaptıktan sonra size geliyor?

Cevap:
Maalesef ilk tercih merkezi olmuyoruz çünkü reklam yapmıyoruz. Fiyat kırmak veya kampanya yapmaktan çok kaliteli tedavi sunmaya odaklıyız. İlaç kalitesinden ödün vermediğimiz için fiyatlarımız biraz yüksek ama başarı oranımız da bu nedenle yüksek.

Soru:
Kızım var ama ikinci çocuk erkek olsun istiyoruz. Türkiye’de cinsiyet seçimi yasal olmadığı için ne yapmalıyız?

Cevap:
Bakü’de cinsiyet seçimi yasaldır. Türkiye’den çok fazla talep alıyoruz. Ancak önce gerçekten cinsiyet seçiminin elzem olup olmadığını değerlendiriyoruz. Eğer sadece hevesle isteniyorsa, bu işlemi uygulamıyoruz. Ama gerçekten ihtiyaç varsa, sizi Bakü’ye bekleriz ya da testleri Türkiye’de yapıp sonucu bize gösterebilirsiniz.

Soru:
Hocam, ben 4 defa tüp bebek yaptım. En pahalı merkezlerde bile yaptırdım ama başarı elde edemedim. Şimdi ne yapmalıyım?

Cevap:
Bu çok dramatik bir durum. 4 defa deneme yapıp sonuç alamamışsanız, maddi ve manevi büyük bir yük taşıyorsunuz. Biz böyle hastalara hemen “tüp bebek yapalım” demiyoruz. Önce detaylı tetkikler yapıyoruz. Her şeyi en baştan analiz etmeden yeni bir denemeye geçmeyi doğru bulmuyorum.

Soru:
Hocam, tüp bebekte başarı oranı nedir?

Cevap:
Teorik olarak tüp bebekte başarı oranı %60-70’tir. Ama bu oran her merkezde değişebilir. Ben merkezimde bu oranın biraz üstünde sonuçlar alıyorum. Ancak hiçbir zaman hastayı yanıltıcı rakamlarla yönlendirmek istemem. Gerçekçi olmak gerekir.

Soru:
Cinsiyet seçimi yaparken erkek diye verilen embriyo %100 erkek mi çıkar?

Cevap:
Hayır. Hiçbir zaman %100 garanti verilemez. Yaklaşık %95 doğruluk oranı vardır. Bu %5’lik hata payını hastaların kabul etmesi gerekir. Çünkü embriyo dış yüzeyinden örnek alınır ve bu örnekte hata olabilir.

Soru:
Hocam, çocuğum olmadı. Bana %30 şans verdiniz. Ama dışarda bir gebe kadına rastladım, “Bana da %30 demişti” dedi. Şimdi o %30 ne anlama geliyor?

Cevap:
%30 demek, her 3 hastadan biri başarılı olur anlamına gelir. Siz dışarıda sadece başarılı olanı görüyorsunuz ama o sırada başarısız olan 2 kişiyi göremiyorsunuz. İstatistik böyle işler. Bu yüzden verilen oranlar her zaman dikkate alınmalı.

Soru:
Gebelikten sonra sizi bırakmak istemiyoruz, takibi de siz yapın istiyoruz.

Cevap:
Benim açımdan bu çok onur verici. Ancak günlük yoğunluğum ve ameliyatlar nedeniyle her gebenin birebir takibini yapamıyorum. Planlı sezaryen doğumları yapıyorum ama plansız normal doğumlara yetişemiyorum. Takip isteyen gebeleri ekip arkadaşlarıma yönlendiriyorum.

Soru:
Hocam, tüp bebek için çok merkez var ama her yer farklı fiyat söylüyor. Kampanyalar yapılıyor. Bu konuda sizin yaklaşımınız nedir?

Cevap:
Ben kampanya yapmayan nadir merkezlerden biriyim. Çünkü bu iş bir pazarlama işi değil, tıbbi bir iştir. Kaliteli ilaçlar ve ekipman kullanıyorum, bu yüzden belli bir maliyetin altına inemiyorum. Ucuz olması için kaliteden ödün veremem. İlaç kalitesi direkt olarak embriyo kalitesine yansır.

Soru:
Tüp bebekte ilaçlarınız neden pahalı?

Cevap:
Ben Avrupa üretimi ilaçları tercih ediyorum. İran üretimi daha ucuz ilaçlar da var ama ben kaliteyi düşürmek istemem. Kaliteli yumurta elde etmek için en iyi ilaçları kullanmak gerekir. Bu yüzden fiyatlarımız biraz yüksektir.

Soru:
Neden insanlar ilk başta size gelmiyor da başarısız denemelerden sonra geliyor?

Cevap:
Çünkü reklam yapmıyoruz. Pazarlama dili kullanmıyoruz. Bu yüzden ilk tercih merkezi olamıyoruz. Ancak başarısızlık yaşayanlar bizi buluyor ve kalite farkını anlıyor. Benim amacım, niş ve kaliteli hizmet vermek.

Soru:
Hocam, 13 defa tüp bebek yaptım. 12’si başka yerlerdeydi, biri sizde. Neden bu kadar geç geldim size?

Cevap:
Bu çok acı verici bir durum. İnsanlar genellikle son umut olarak bize geliyor. Keşke ilk başta gelseydi, bu kadar maddi ve manevi yıpranmazdı. Herkese söylediğim gibi, sorun varsa önce onu çözmek gerek. Boş yere defalarca denemeye gerek yok.

Soru:
Hocam, doğrudan sizinle nasıl iletişime geçebiliriz?

Cevap:
Bizimle doğrudan yazışabilirsiniz. Türkiye temsilciliğimiz var. Ön görüşme ve ilk muayene ücretsiz. Size en uygun çözümü birlikte değerlendiririz. Her türlü danışma ve destek için hazırız.

Soru:
Hocam, çok fazla merkez var. Herkes “başarı oranımız %70” diyor. Ne kadar doğru bu?

Cevap:
Bu oranlar her zaman dikkatli incelenmeli. %70 demek her 10 hastadan 7’sinin başarılı olacağı anlamına gelmez. Bu bir istatistiktir ve hasta profiline, kullanılan ilaçlara, embriyo kalitesine göre değişir. Gerçek oranları doktorunuzla açıkça konuşun.

Vermiş olduğu değerli bilgiler için Dr.Emin Haqverdiyev e çok teşekkür ederiz.

******