Erkek İnfertilitesinde Doğru Bilinen Yanlışlar .

Erkek İnfertilitesinde Doğru Bilinen Yanlışlar . Op.Dr.Tansel Kaplancan

Bu akşam erkek infertilitesi hakkında Op.Dr.Tansel Kaplancandan bilgiler aldık. Konu gerçekten çok önemli, çünkü birçok hasta yanlış bilgilerle hareket ederek ya yanlış tedaviler görüyor ya da gereksiz işlemler yaptırıyor. Tansel bey bize şunları anlattı;

Şimdi, infertilite konusunda en çok karşılaştığımız yanlışlardan başlayalım. En büyük yanılgılardan biri sperm testlerinin tek seferlik yapılıp kesin karar verilmesi. Hastalar bazen bir test yaptırıyor, sıfır sperm çıkınca panikliyor ve ‘ben artık baba olamam’ diyor. Halbuki bir test yeterli değildir, çünkü bazen testin yapıldığı gün spermin düşük çıktığı bir zamana denk gelebilir. Bu yüzden birkaç test yapmak ve mümkünse farklı laboratuvarlarda değerlendirmek gerekiyor.

Bir diğer önemli konu, varikosel ameliyatı. Her varikoselli hastanın ameliyat edilmesi gerektiği düşünülüyor ama bu yanlış. Varikosel, testislerdeki damar genişlemeleridir ve her erkekte aynı etkiyi yapmaz. Bazı hastalarda sperm üretimini gerçekten bozabilir, ama herkeste ameliyat gerektirmez. Eğer bir hastada sperm üretimi tamamen normalse ve ağrı yapmıyorsa, o hastaya ameliyat önermeyiz. Ancak genç yaşta, özellikle 16-18 yaşlarında olan hastalarda ileride sperm kalitesini bozabileceği için erken ameliyat tercih edilebilir.

Tüp bebek tedavisi sırasında yapılan en büyük hatalardan biri 3. gün embriyo transferi yapmaktır. Bu çok yaygın bir uygulama ama doğru değil. 3. gün embriyosunun tutunma şansı düşüktür, çünkü embriyonun gelişimi tam olarak değerlendirilmeden transfer ediliyor. 5. gün transferleri çok daha başarılı oluyor, çünkü en güçlü embriyolar seçilmiş oluyor. Maalesef birçok merkez hala 3. gün embriyo transferi yaparak hastaları yanıltıyor. Eğer hastanın tek embriyosu varsa, o zaman 3. gün transferi yapılabilir ama bu bir zorunluluk değildir.

Hastalar genellikle tüp bebek başarısızlıklarında hep kadın tarafını suçluyor, ama bu yanlış bir düşünce. Eğer bir çift defalarca tüp bebek denemesine rağmen başarılı olamıyorsa, erkek faktörünü daha detaylı incelemek gerekir. Erkek faktörü sadece sperm sayısı ya da hareketi ile değerlendirilmemeli, DNA hasarı da göz önünde bulundurulmalıdır. DNA hasarı, spermin genetik bütünlüğünün bozulduğu anlamına gelir ve embriyonun sağlıklı gelişmesini engelleyebilir. Birçok doktor sperm sayısına ve hareketine bakıp her şey normal diyor, ama aslında DNA hasarı varsa tüp bebek başarı şansı düşüyor.

Bunun yanı sıra, hastalar bazen 5 yıl süren tedavilere maruz kalıyorlar ve bu tamamen zaman kaybı. Erkek infertilitesinde tedavi süresi genellikle 6 ay ile 1 yıl arasında olmalıdır. Eğer 1 yıl içinde sonuç alınamıyorsa, yöntemi değiştirmek gerekir. Bazı doktorlar hastaları yıllarca tedaviye sokuyor, sürekli ilaçlar veriyor ama sonuç değişmiyor. Tedavi sürecinde belirli bir süre sonunda sonuç alınamazsa farklı yöntemlere yönelmek gerekir.

Erkek infertilitesinde beslenme ve yaşam tarzı da çok önemli bir faktör. Alkol ve sigaranın zararlı olduğu biliniyor, ama kahve konusunda yanlış inanışlar var. Kahvenin sperm kalitesini bozduğu söyleniyor ama bu kesin olarak kanıtlanmış bir şey değil. Önemli olan genel beslenme düzeni ve antioksidan desteğidir. Sağlıklı gıdalar tüketmek, stresten uzak durmak ve düzenli egzersiz yapmak sperm kalitesini artırabilir. Ancak bazı hastalar bu önerilere dikkat etmeyip sadece ilaçlardan medet umuyor, bu da yanlış bir yaklaşım.

Bir diğer önemli konu ise genetik testlerin atlanmasıdır. Azospermi hastalarında yani sperm çıkmayan hastalarda genetik testler çok önemlidir. Ancak bazı doktorlar genetik test yapmadan direkt ameliyat öneriyor. Eğer bir erkekte genetik problem varsa, ameliyat yapılsa bile sperm bulunamayabilir. O yüzden ameliyat öncesi mutlaka genetik testler yapılmalı, çünkü bazı genetik durumlarda ameliyatın hiçbir anlamı olmaz.

Spor yapan erkekler arasında steroid kullanımı oldukça yaygın. Kas yapıcı steroidler testis fonksiyonlarını baskılar ve sperm üretimini sıfıra indirebilir. Bazen hastalar spor yaparken testosteron takviyesi alıyorlar, ancak bu sperm üretimini tamamen durdurabilir. Böyle bir durumla karşılaşan hastaların ilacı bırakmaları gerekir, ancak geri dönüş süreci 6 ay ila 1 yıl sürebilir.

Tedavi süreçlerine gelirsek, her hasta için aynı tedavi uygulanmaz. Bazı hastalar için ilaç tedavisi yeterli olurken, bazıları için ameliyat gerekebilir. Önemli olan hastayı iyi değerlendirmek ve ona özel bir tedavi planı yapmaktır. Maalesef bazı yerlerde herkese aynı ilaçlar veriliyor, bu yanlış bir yaklaşımdır. Tedavi bireysel olmalıdır.

Son olarak, infertilite tedavisi gören hastaların doğru doktoru seçmeleri çok önemli. Doktorun deneyimi, ameliyat teknikleri ve yaklaşımı başarıyı belirleyen en büyük faktörlerden biridir. Her doktorun tecrübesi aynı değildir ve infertilite tedavisi hassas bir konudur. Bu yüzden doktorunuzu iyi araştırın, geçmiş başarılarını ve deneyimlerini inceleyin. Hastanenin ismi ya da ünü önemli değildir, önemli olan tedaviyi yapacak olan doktorun bilgi ve deneyimidir. dedi.

Yayında sorulan sorular ve cevapları

Hasta: Hocam sperm testimde sıfır sperm çıktı, artık hiç çocuğum olmaz mı?
Dr. Tansel Kaplancan: Hayır, kesinlikle böyle bir şey söyleyemeyiz. Bir testle bu sonuca varmak doğru değil. En az 2-3 kez farklı zamanlarda ve mümkünse farklı laboratuvarlarda test yapılmalı. Bazen sperm üretimi aralıklı olabilir, bir testte sıfır çıkarken başka bir testte sperm bulunabilir.

Hasta: Varikoselim var, doktorum ameliyat olmam gerektiğini söyledi. Ameliyat olmazsam çocuk sahibi olamaz mıyım?
Dr. Tansel Kaplancan: Hayır, bu doğru değil. Her varikoselli hasta ameliyat olmak zorunda değildir. Eğer sperm değerleriniz iyiyse ve ciddi bir ağrı şikayetiniz yoksa ameliyat şart değildir. Ama genç yaşta ciddi varikosel varsa, ilerleyen yıllarda sperm kalitesini bozabilir. Bu yüzden her hastaya özel değerlendirme yapılmalı.

Hasta: Hocam, 3. gün embriyo transferi mi yoksa 5. gün mü daha başarılı olur?
Dr. Tansel Kaplancan: Kesinlikle 5. gün embriyo transferi daha başarılıdır. 3. gün embriyo transferinde embriyonun güçlü olup olmadığını tam bilemiyoruz. 5. gün embriyoları daha seçici bir süreçten geçerek daha kaliteli olanlar seçildiği için tutunma oranı daha yüksek oluyor.

Hasta: Tüp bebek tedavisinde erkek faktörü genelde ihmal ediliyor mu?
Dr. Tansel Kaplancan: Maalesef, evet. Genellikle tüp bebek başarısız olduğunda hep kadın tarafı inceleniyor. Ama erkek faktörü çok önemli. Eğer embriyo kalitesi düşükse, sperm DNA hasarı araştırılmalı, genetik testler yapılmalı ve sperm seçimi daha dikkatli yapılmalıdır. Erkek tarafına da yeterli testlerin yapılması gerekiyor.

Hasta: Hocam, DNA hasarı sadece yaşlı erkeklerde mi olur?
Dr. Tansel Kaplancan: Hayır, kesinlikle öyle bir şey yok. DNA hasarı genç erkeklerde de görülebilir. Hava kirliliği, stres, kötü beslenme, sigara-alkol kullanımı gibi faktörler DNA hasarına yol açabilir. Yaş sadece bir etkendir ama gençlerde de yüksek DNA hasarı görülebilir.

Hasta: Spor yapıyorum, kas geliştirmek için steroid kullanıyorum. Bu kısırlık yapar mı?
Dr. Tansel Kaplancan: Evet, yapabilir. Steroidler, testosteron seviyesini artırırken aynı zamanda testislerin sperm üretimini baskılar. Bir süre sonra sperm üretimi sıfırlanabilir. Steroidleri bıraktıktan sonra vücudun toparlanması aylar hatta yıllar sürebilir.

Hasta: Azospermi hastasıyım, direkt mikrotese ameliyatı mı olmalıyım?
Dr. Tansel Kaplancan: Hayır, hemen ameliyat önermem. Önce hormon testleri yapılmalı, genetik testler incelenmeli. Eğer eksik bir şey varsa önce ilaç tedavisi uygulanmalı. Ameliyat ancak en son seçenek olmalıdır.

Hasta: Hocam, 5 yıldır tüp bebek tedavisi görüyorum ama sonuç alamıyorum. Ne yapmalıyım?
Dr. Tansel Kaplancan: 5 yıl süren tedaviler büyük ihtimalle zaman kaybıdır. Erkek infertilitesinde tedavi süresi en fazla 1 yıl olmalıdır. Eğer 1 yıl sonunda sonuç alınamazsa, tedavi yöntemi değiştirilmelidir. Sürekli aynı şeyi yapmak zaman kaybıdır.

Hasta: Kahve sperm kalitesini düşürür mü?
Dr. Tansel Kaplancan: Hayır, kahvenin sperm kalitesine zarar verdiğine dair bilimsel bir kanıt yok. Sigara, alkol ve kötü beslenme çok daha zararlıdır. Ancak aşırı kahve tüketiminin zararı olabilir, ama normal düzeyde içmenin büyük bir etkisi yok.

Hasta: Varikosel ameliyatı oldum, doğal yolla çocuk sahibi olabilir miyim?
Dr. Tansel Kaplancan: Evet, olabilir. Ama bu tamamen sizin sperm üretiminize ve ameliyat sonrası sperm kalitenizin nasıl değiştiğine bağlıdır. Ameliyat sonrası sperm testleri yapılarak durum değerlendirilmelidir.

Hasta: Sperm DNA hasarı düzelebilir mi?
Dr. Tansel Kaplancan: Evet, doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle DNA hasarı azaltılabilir. Sağlıklı beslenme, sigara-alkolü bırakma, düzenli egzersiz ve antioksidan tedavileri ile DNA hasarını azaltmak mümkündür.

Hasta: Hormon iğnesi kullanıyorum, sperm çıkışı ne zaman olur?
Dr. Tansel Kaplancan: Bu kişiye göre değişir ama genellikle 5-6 ay içinde sperm çıkışı gözlemlenebilir. Düzenli kontrollerle tedavinin işe yarayıp yaramadığı takip edilmelidir.

Hasta: Mikrotese ameliyatı olacağım ama doktorum genetik test istemedi, bu doğru mu?
Dr. Tansel Kaplancan: Hayır, yanlış. Azospermi hastalarında genetik test mutlaka yapılmalıdır. Bazı genetik faktörler sperm üretimini tamamen engelleyebilir ve ameliyat gereksiz olabilir. Genetik test yapılmadan ameliyata karar verilmesi büyük bir hatadır.

Hasta: Erkek infertilitesinde tedavi süresi en fazla ne kadar olmalı?
Dr. Tansel Kaplancan: Tedavi süresi en fazla 1 yıl olmalıdır. Eğer 1 yıl içinde sonuç alınamazsa yöntemi değiştirmek gerekir. Sürekli aynı tedaviyi tekrar etmek zaman kaybıdır.

Hasta: Morfolojisi bozuk spermler tedavi ile düzelebilir mi?
Dr. Tansel Kaplancan: Evet, bazı durumlarda düzelebilir. Sağlıklı beslenme, antioksidan tedavileri, yaşam tarzı değişiklikleri ve bazen cerrahi tedaviler ile sperm morfolojisi iyileştirilebilir.

Hasta: Sigara ve alkol sperm kalitesine zarar verir mi?
Dr. Tansel Kaplancan: Evet, hem sigara hem de alkol sperm hareketliliğini ve DNA bütünlüğünü bozarak infertiliteye neden olabilir. Özellikle sigara, sperm morfolojisini ciddi şekilde etkiler.

Hasta: Testosteron iğneleri sperm üretimini tamamen durdurur mu?
Dr. Tansel Kaplancan: Evet, testosteron iğneleri sperm üretimini durdurabilir. Ancak tedavi kesildikten sonra vücut zamanla toparlanabilir. Bu süreç kişiye göre değişir.

Vermiş olduğu değerli bilgiler için Op.Dr.Tansel Kaplancan’a çok teşekkür ederiz.