Genetik ve Tüp Bebek tedavileri. Sağlıklı bebek şansını nasıl elde ederiz?

Prof. Dr. Nadiye Köroğlu

Genetik incelemelerin amacı ve etik sınırları

Genetik bilimindeki gelişmeler, embriyoların sağlık açısından değerlendirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Bununla birlikte genetik uygulamaların göz rengi, saç rengi veya belirli fiziksel özelliklerin seçilmesi amacıyla kullanılması etik açıdan uygun değildir. Sağlık alanında temel amaç, hastanın yararını gözetmek ve ciddi hastalıkların gelecek nesillere aktarılmasını önlemektir.

Kistik fibrozis ve SMA gibi ilerleyici hastalıkların embriyo döneminde araştırılması, hastalığın ortaya çıkmasının önlenmesi açısından önemlidir. Böylece ailelerin hasta bir çocuğun tedavi sürecinde yaşayabileceği ağır fiziksel ve psikolojik yükün önüne geçilebilir ve sağlıklı bireylerin dünyaya gelmesi sağlanabilir.

Akraba evlilikleri ve taşıyıcılık testleri

Akraba evliliklerinde, nadir görülen genetik hastalıkların çocuklarda ortaya çıkma riski artabilir. Bazı çiftlerde birden fazla hastalık yapıcı mutasyonun ortak olarak taşındığı görülebilir. Bu nedenle akraba evliliği bulunan çiftlere, özellikle gebelik planlanmadan önce ayrıntılı genetik değerlendirme önerilebilir.

SMA, kistik fibrozis ve FMR gibi hastalıklar için daha sınırlı taşıyıcılık panelleri uygulanabilir. Bunun yanında WES olarak adlandırılan daha geniş kapsamlı dizileme yöntemiyle nadir genetik mutasyonlar da araştırılabilir. Maliyet nedeniyle test önce eşlerden birine yapılabilir. Hastalık yapıcı bir mutasyon belirlenirse diğer eşte aynı mutasyonun bulunup bulunmadığı incelenebilir.

Akraba evliliği, nedeni açıklanamayan çocuk kaybı, doğumdan sonra metabolik hastalık şüphesi veya gebelik döneminde ultrasonla belirlenen olağan dışı bulgular varsa daha geniş genetik incelemeler düşünülebilir.

Tek gen hastalıklarında genetik tanılı tüp bebek

Çiftlerin aynı hastalık açısından taşıyıcı olması durumunda genetik tanılı tüp bebek tedavisi uygulanabilir. Embriyolar genetik açıdan incelenerek hastalığı taşımayan embriyoların seçilmesi ve transfer edilmesi amaçlanır.

Örneğin erkekte kistik fibrozisle ilişkili taşıyıcılığa bağlı sperm kanallarının bulunmaması durumunda kadının da taşıyıcılık açısından değerlendirilmesi gerekir. Kadın taşıyıcı değilse yalnızca infertilite nedeniyle tüp bebek tedavisi uygulanabilir. Kadının da taşıyıcı olması durumunda ise bebeğin kistik fibrozis hastası olmasını önlemek amacıyla genetik tanılı tüp bebek tedavisi planlanır.

Dengeli translokasyon ve tekrarlayan gebelik kayıpları

Tekrarlayan gebelik kayıplarında anne ve baba adayının kromozom analizleri değerlendirilmelidir. Dengeli translokasyon taşıyan bireylerde kromozomlar arasında yer değişikliği bulunur. Bu durum taşıyıcı kişide herhangi bir hastalığa neden olmayabilir. Ancak üreme hücreleri oluşurken kromozomların eşit şekilde dağılamaması, embriyoya eksik veya fazla kromozomal materyal aktarılmasına yol açabilir.

Bu kişilerde embriyoların kromozom analizi yapılarak anormal embriyolar dışlanabilir. Normal veya dengeli olduğu belirlenen embriyolar transfer edilebilir. Translokasyon taşıyıcılarında gebelik kaybı çoğunlukla kimyasal gebelikten ziyade gebeliğin erken haftalarında, kalp atımı görüldükten sonra meydana gelebilir.

İleri yaş ve embriyodaki kromozomal değişiklikler

Embriyonun kromozomal yapısının yarısı anneden, yarısı babadan gelir. Kadın yaşı ilerlediğinde kromozomal sorunların görülme olasılığı artar. Bununla birlikte babadan gelen kromozomal yapının da etkilenebileceği unutulmamalıdır. Erkeklerde yaşın etkisi kadınlara göre daha az olmakla birlikte 50 yaşın üzerinde erkek faktörü de değerlendirilmelidir.

Kadınların yumurtaları anne karnındayken oluşur ve mayoz bölünmenin belirli bir aşamasında beklemeye başlar. Yumurtlama gerçekleşene kadar devam eden bu bekleme süresi uzadıkça, yumurtanın kromozomları ayıran yapılarında hasar meydana gelebilir. Bunun sonucunda embriyoya eksik veya fazla kromozom aktarılabilir.

Kromozomal olarak anormal embriyoların bir bölümü beşinci güne ulaşmadan gelişimini durdurabilir. Ancak bir embriyonun beşinci güne ulaşması, onun kromozomal açıdan sağlıklı olduğunu kesin olarak göstermez. Kromozomal açıdan normal olmayan embriyo tutunmayabilir, düşükle sonuçlanabilir veya gebeliğin ilerleyen dönemlerinde bir problem belirlenebilir.

İleri yaş, her gebeliğin mutlaka kromozomal bir sorunla sonuçlanacağı anlamına gelmez. Benzer sorunlar genç hastalarda da görülebilir. Burada yalnızca yaşla birlikte artan risklerden söz edilmektedir.

PGT’nin sınırları

Embriyonun genetik açıdan normal bulunması, gebeliğin kesin olarak oluşacağı veya sağlıklı şekilde devam edeceği anlamına gelmez. Genetik incelemede embriyonun tamamına değil, ileride plasentayı oluşturacak hücrelerden alınan sınırlı sayıdaki örneğe bakılır. Alınan hücreler her zaman embriyonun tamamını temsil etmeyebilir.

Kromozomal yapısı normal bulunan bir embriyoda, transferden sonra organ gelişimi sırasında farklı sorunlar ortaya çıkabilir. Ayrıca gebeliğin oluşması yalnızca embriyoya bağlı değildir; rahim içi koşullar ve transfer zamanlaması gibi başka etkenler de bulunmaktadır.

Genetik inceleme bir garanti yöntemi değil, embriyolar arasından seçim yapılmasını sağlayan bir yöntemdir. Özellikle fazla sayıda embriyosu bulunan ileri yaştaki hastalarda veya tekrarlayan başarısız denemelerde düşünülebilir. Ancak bütün hastalarda rutin olarak uygulanması gerekli değildir.

Genç bir hastada yalnızca bir başarısız transfer yaşanması, doğrudan genetik tanılı tüp bebek tedavisine geçilmesini gerektirmez. Dengeli translokasyon, bilinen tek gen hastalığı veya tekrarlayan gebelik kaybı gibi belirli bir neden varsa izlenecek yol farklıdır.

İleri yaşta yumurta sayısı ve kalitesi

İlerleyen yaşla birlikte bazı hastalarda hem yumurta sayısı hem de yumurta kalitesi azalabilir. Yumurta sayısının azalması, elde edilebilecek embriyo sayısını ve sağlıklı embriyo bulma olasılığını düşürür. Otuzlu yaşların başındaki bir hastada daha fazla yumurta elde edilebilirken 40 yaşından sonra, özellikle 45 yaş civarında bir veya iki yumurta elde edilmesi daha sık görülebilir. Bununla birlikte kişisel farklılıklar ve istisnalar bulunmaktadır.

Embriyoya müdahale edilmeden genetik inceleme çalışmaları

Embriyoların içinde geliştirildiği kültür sıvısına bıraktıkları genetik materyalin incelenmesine yönelik çalışmalar bulunmaktadır. Bu yöntemde embriyodan biyopsi alınmadan kültür sıvısındaki genetik materyalin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Girişimsel olmayan bu yöntemle ilgili çalışmalar devam etmekle birlikte yöntem henüz rutin klinik uygulamaya girmemiştir. Türkiye’de ve Avrupa’da rutin olarak kullanılan bir uygulama değildir.

Üçüncü ve beşinci gün embriyo biyopsileri

Üçüncü gün embriyosu yaklaşık 8–10 hücreden oluştuğu için bu dönemde alınan biyopsi embriyoyu olumsuz etkileyebilir. Eski çalışmalarda üçüncü gün biyopsisi yapılan embriyolarda gebelik oranlarının daha düşük olduğu görülmüştür. Bu nedenle günümüzde üçüncü gün embriyo biyopsisi uygulanmamaktadır.

Beşinci güne ulaşan bir embriyoda hücre sayısı, embriyonun kalitesine göre yaklaşık 150–250’ye ulaşabilir. Bu nedenle genetik inceleme için beşinci gün biyopsisi tercih edilir. Beşinci gün embriyolarında biyopsinin gebelik oranını azalttığını gösteren benzer bir olumsuzluk bulunmamaktadır. Bununla birlikte biyopsi yine de girişimsel bir işlemdir ve deneyimli kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir.

Soru Cevap

Soru 1

AMH değerim 0,94 ve ultrasonda yaklaşık 10 yumurta görülüyor. Adenomyozis, 1,5 santimetrelik çikolata kisti ve sol tüpte yapışıklık var. Tüp bebek tedavisi çok zor olur mu?

Cevap

Yumurta sayısı iyi görünüyor. Bir buçuk santimetrelik çikolata kistine müdahale edilmesi gerekmez. Tüp bebek tedavisinden sonra adenomyozis için baskılama tedavisi uygulanabilir. Hastanın yaşı gençse gebelik elde edilebilir. Adenomyozisin rahmi ne ölçüde etkilediğinin değerlendirilmesi gerekir. Sol tüpte yalnızca yapışıklık bulunması müdahale gerektirmez. Hidrosalpinks olmadığı sürece tüpe yönelik işlem yapılması gerekmez.

Soru 2

Dengeli translokasyon var. Sperm sayısı, hareketi ve morfolojisi çok kötü. Yirmi üç olgun yumurtanın yalnızca sekizi döllendi. Nasıl bir yol izlenebilir?

Cevap

Döllenme oranı düşüktür ancak öncelikle embriyoların beşinci güne kadar gelişimi beklenmelidir. Hastanın yaşı gençse döllenen embriyoların bir bölümü beşinci güne ulaşabilir ve aralarından sağlıklı bir embriyo bulunursa gebelik şansı iyi olabilir.

Embriyo sayısı çok az olursa veya genetik sonuçlar anormal gelirse sonraki tedavide farklı sperm seçme yöntemleri değerlendirilebilir. Spermin DNA’sı incelendiğinde aynı sperm tüp bebek tedavisinde kullanılamaz. Bu nedenle DNA’sı doğrudan değerlendirilen spermi seçmek mümkün değildir. Döllenmeyi artırmak amacıyla kimyasal veya elektriksel uyarım yöntemleri kullanılabilir. Ancak mevcut durumda öncelikle beşinci gün sonucu beklenmelidir.

Soru 3

Kırk beş yaşındayım. Tüp bebek tedavisinde şansım var mı?

Cevap

Adet düzeni, AMH değeri, yumurta sayısı, önceki tedaviler ve kaç kez deneme yapıldığı birlikte değerlendirilmelidir. Adetler düzenliyse ve yumurta sayısı uygunsa tedavi denenebilir. Çift yeni evlenmişse ve daha önce doğal yolla gebelik denememişse kısa bir süre kendiliğinden gebelik de denenebilir. Kırk beş yaşındaki bir kadının gebe kalamayacağı kesin olarak söylenemez.

Soru 4

Her iki yumurtalığımda beşer santimetrelik çikolata kisti ve adenomyozis var. AMH değerim 4. İlk transferim ve üçüncü transferim kimyasal gebelikle sonuçlandı. İkinci gebelikte omfalosel görüldü. Ne yapılabilir?

Cevap

Omfalosel, bebeğin karın ön duvarının gelişimindeki bir problem nedeniyle açıklık kalması ve bağırsaklar gibi karın içi organların küçük bir kese içinde dışarı doğru çıkmasıdır. Omfalosel genellikle kromozomal problemlerle ilişkili değildir. Bu durum organların gelişimi sırasında meydana gelmiş olabilir.

Kimyasal gebelik kayıpları nedeniyle anne ve baba adayının kromozomları yine de değerlendirilebilir. Ancak omfalosel ile kimyasal gebeliklerin birbirinden bağımsız şanssızlıklar olması da mümkündür.

Soru 5

Tüplerimden biri kapalı. Bu durum tüp bebek tedavisine engel olur mu?

Cevap

Tüpün tıkalı olması tek başına tüp bebek tedavisine engel değildir. Ancak tüp şişmişse ve içinde sıvı birikmişse, yani hidrosalpinks varsa tüp bebek başarısı olumsuz etkilenebilir. Tüp bebek tedavisinde sperm ve yumurtanın tüpte gerçekleşmesi gereken birleşmesi laboratuvarda sağlandığı için yalnızca tıkanıklık bulunması tedavi sürecini etkilemez.

Soru 6

Embriyo transferinden sonra beta-hCG değerim bir düşüyor, bir yükseliyor. Son değer 6.100 olmasına rağmen gebelik kesesi görülmedi. Miyom nedeniyle görünmemiş olabilir mi?

Cevap

Beta-hCG değeri 6.100 olduğunda gebeliğin yerinin görülmesi gerekir. Tüp bebek gebeliklerinde de dış gebelik meydana gelebilir. Vajinal ultrasonla görüntülenemiyorsa karından ultrasonla değerlendirme yapılabilir.

Beta-hCG değerinin düşüp yeniden yükselmesi normal değildir. Sağlıklı olmayan bir gebelik veya dış gebelik söz konusu olabilir. İki embriyo transfer edilmişse embriyolardan birinin rahim içinde, diğerinin rahim dışında yerleşmiş olması da mümkündür. Hastanın vakit kaybetmeden transferin yapıldığı merkeze başvurması ve ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekir.

Soru 7

Otuz üç yaşındayım ve AMH değerim 0,08. Yumurtam 13–14 milimetreye ulaştığında toplandı ve tedavi negatif sonuçlandı. Yumurtalarımın hiçbir zaman 18 milimetreye ulaşmayacağı söylendi. Bu doğru olabilir mi?

Cevap

AMH değerinin çok düşük olması hiç yumurta gelişmeyeceği anlamına gelmez. O ay yumurta yeterince büyümemiş olabilir. Düzenli adet görülüyorsa yumurta gelişimi de meydana gelebilir. Bir ay gelişmeyen yumurta başka bir ay gelişebilir.

AMH değeri çok düşük olduğu için yumurtalık rezervi ciddi derecede azalmıştır ve menopoz süreci yakın olabilir. Bu nedenle tedavi geciktirilmemeli, her adet döneminde yumurtalıklar değerlendirilmelidir. Her ay yumurta görülmeyebilir ancak yumurta görülen aylarda tedavi denenebilir. Yumurtaların hiçbir zaman 18 milimetreye ulaşmayacağı şeklindeki ifade doğru değildir.

Soru 8

Beşinci gün embriyo transferinden sonra gebeliğin 11. haftasında bebeğin kalbi durdu. Sekiz ay önce de ikiz gebelik kaybı yaşadım. Eşimin Y kromozomu mikrodelesyonuna bakılacak. Başka ne yapılmalıdır?

Cevap

Yalnızca eşin değil, kadının da kromozom analizi yapılmalıdır. İkiz gebeliğin hangi haftada ve hangi nedenle kaybedildiği önemlidir. İleri haftada su gelmesine bağlı bir kayıp yaşandıysa bu durum kromozomal bir problemden ziyade ikiz gebeliğe bağlı komplikasyonlarla ilişkili olabilir.

On birinci haftadaki kayıp ise kromozomal problemler açısından değerlendirilmelidir. Düşük materyalinde kromozom analizi yapılabilir. Daha önce fetal DNA testi yapılıp yapılmadığı da araştırılmalıdır. Kayıpların kromozomal sorunlarla ilişkili olduğu belirlenirse dondurulmuş embriyolara kromozom analizi uygulanabilir ve normal bulunan embriyo transfer edilebilir. Ancak iki kayıp birbirinden bağımsız nedenlerle gerçekleşmişse değerlendirme buna göre yapılmalıdır.

Soru 9

Diyaliz hastası tüp bebek tedavisi görebilir mi?

Cevap

Tüp bebek tedavisinin uygulanabilmesi için öncelikle nefroloji uzmanlarının izin vermesi gerekir. Hastanın böbrek nakli veya başka bir tedaviye ihtiyacı olabilir. Öncelik anne adayının sağlığının korunmasıdır. Tedavi ancak nefroloji uzmanlarıyla birlikte değerlendirilerek ve gerekli koordinasyon sağlanarak planlanabilir.

Soru 10

Otuz iki yaşındayım. Üç kez üçüncü gün ikişer embriyo transfer edildi. İlk iki transferde gebelik oluşmadı, üçüncü transferde ise kese görülmeden kayıp yaşandı. Neler araştırılabilir?

Cevap

Üçüncü gün transferi yerine embriyoların beşinci güne kadar takip edilmesi düşünülebilir. Üçüncü gün transfer edilen altı embriyonun tamamı beşinci güne ulaşmayabilir ve böylece gelişme potansiyeli daha iyi olan embriyolar seçilebilir.

Hasta tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı açısından değerlendirilmelidir. Rahim yapısı, tüplerde hidrosalpinks bulunup bulunmadığı, endometriozise eşlik eden adenomyozis ve anne-baba adayının kromozom yapıları incelenebilir. Yumurta sayısı ve kalitesi ile sperm faktörü de değerlendirilmelidir. Hastanın yaşı genç olduğu için tedaviye devam edilebilir. Yeniden tedavi öncesinde birkaç ay ara verilerek gerekli incelemeler tamamlanabilir.

Soru 11

Pıhtılaşma testlerim ve diğer sonuçlarım normaldi. PGT uygulanmış 4AA embriyonun gelişimi beşinci gebelik haftasında durdu. Bunun nedeni ne olabilir?

Cevap

Genetik incelemesi normal olan her embriyo mutlaka sağlıklı ve devam eden bir gebelik oluşturmaz. Genetik test, küçük bir hücre grubundan alınan örnekle yapıldığı için sonuç her zaman embriyonun tamamını temsil etmeyebilir. Bütün testler normal olsa da gebelik kaybı yaşanabilir. Eğer bu yalnızca tek embriyo transferinden sonra meydana geldiyse yeniden deneme yapılabilir.

Soru 12

Otuz iki yaşındayım. 22. kromozomda yüzde 30 mozaiklik bulunan bir embriyom var. Gebelik şansım nedir?

Cevap

Yaş genç olduğu için öncelikle yeniden tedavi yapılarak kromozomal açıdan normal bir embriyo elde edilip edilemeyeceğine bakılabilir. Yeniden tedavi mümkün değilse yüzde 30 mozaiklik düşük oranlı kabul edilebilir ve embriyo transfer edilebilir. Ancak transferden önce mutlaka genetik danışmanlık alınmalıdır.

Soru 13

Rahim içi yapışıklık nedeniyle ameliyat oldum. Üç ay sonra aşılama yapıldı. Gebelik oluşur mu?

Cevap

Gebeliğin oluşup oluşmayacağı önceden kesin olarak bilinemez. Aşılama tedavisinin başarı oranı, en uygun koşullarda dahi yaklaşık yüzde 12’dir.

Soru 14

Kırk üç yaşındayım. Yumurta kalitesini artırmak için ne yapabilirim?

Cevap

Yumurta kalitesini kesin olarak değiştirebilecek bir yöntem bulunmamaktadır. Sağlıklı beslenmek, sigara kullanmamak ve ideal kiloda olmak katkı sağlayabilir ve koşulların daha kötüye gitmesini önlemeye yardımcı olabilir. Ancak yumurta kalitesini belirgin biçimde iyileştiren sihirli bir yöntem yoktur. Kırk üç yaş, tedavinin denenebileceği bir yaştır.

Soru 15

Adenomyozis ve endometriozis nedeniyle her transfer öncesinde menopoz iğnesi kullanıyorum. Toplam altı ay kullandım ve yeni transfer öncesinde iki ay daha kullanacağım. Kemik erimesine neden olur mu?

Cevap

Altı aydan uzun süreli kullanım kemik kaybına neden olabilir. Tedavi geçici bir menopoz durumu oluşturduğu için sıcak basması gibi etkiler de görülebilir. Kemik sağlığının korunmasına dikkat edilmeli; kalsiyumdan zengin beslenme ile kalsiyum ve D vitamini desteği değerlendirilmelidir.

Soru 16

Genetik inceleme planlanan embriyonun hemen transfer edilmesini istedim. Bir merkez bunu uygun bulurken başka bir hekim ikinci adet döneminin beklenmesini önerdi. Hangisi doğrudur?

Cevap

“Acil embriyo transferi” şeklinde standart bir uygulama bulunmamaktadır. Genetik incelemeden vazgeçilerek taze transfer isteniyorsa çatlatma günündeki hormon düzeyleri değerlendirilmelidir. Değerler uygunsa taze transfer yapılabilir.

Embriyodan biyopsi alındıktan sonra transfer planlanıyorsa rahim ile embriyo arasındaki zamanlamanın uygun olması gerekir. Hastanın bütün tedavi öyküsü bilinmeden kesin bir değerlendirme yapılamaz.

Soru 16

Genetik inceleme planlanan embriyonun taze transfer edilmesini istedim. Bir merkez bunu uygun bulurken başka bir hekim ikinci adet döneminin beklenmesini önerdi. Hangisi doğrudur?

Cevap

Burada hastanın embriyoya biyopsi yapılmasından vazgeçerek taze transfer isteyip istemediği açık değildir. Biyopsi yapılmadan taze transfer planlanıyorsa çatlatma iğnesinin uygulandığı gündeki hormon düzeyleri değerlendirilmelidir. Hormon düzeyleri uygunsa taze transfer yapılabilir. Biyopsi gerçekleştirildiyse rahim ile embriyo arasındaki zamanlamanın uygun olması gerekir. Tedavi süreci açık biçimde bilinmeden kesin bir değerlendirme yapılamaz.

Soru 17

Otuz yedi yaşındayım ve AMH değerim 0,10. Son tedavimde ilk yumurtam erken çatladı. Geriden büyütülerek toplanan diğer folikül ise boş çıktı. Çatlatma iğnesine rağmen bunlar neden yaşandı?

Cevap

Yumurta sayısı çok azaldığında bu durumlarla karşılaşılabilir. Tedavi sırasında erken yumurtlamayı önlemek amacıyla beyinden gelen hormon sinyalleri baskılanmaya çalışılır. Ancak yumurta rezervi azaldığında vücut hormon üretimini artırabilir ve kullanılan baskılayıcı ilaçlar yetersiz kalabilir. Bunun sonucunda yumurta, toplama işleminden önce çatlayabilir. Bu nedenle yumurta toplama işlemi öncesinde ultrasonla değerlendirme yapılması önemlidir.

Ultrasonda görülen yapı, yumurtanın içinde geliştiği sıvı dolu foliküldür. Her folikülün içinde mutlaka yumurta bulunmayabilir. Yumurta rezervi çok azaldığında folikül boş olarak büyüyebilir. Otuz yedi yaş tedavi açısından genç bir yaştır. Sağlıklı bir yumurta elde edilmesi durumunda gebelik oluşabilir.

Soru 18

Kırk iki yaşındayım. On dört yumurtanın onu döllendi. Embriyolarımdan üçü beşinci, ikisi altıncı güne ulaştı. İncelenen iki embriyo genetik açıdan anormal bulundu. Sperm DNA’sına bakılması gerekir mi?

Cevap

Öncelikle diğer üç embriyonun genetik sonuçları değerlendirilmelidir. Normal bir embriyo bulunmuşsa ilk olarak onunla transfer denenebilir. Sperm DNA’sı da incelenebilir; çünkü embriyonun genetik yapısının yarısı anne adayından, yarısı baba adayından gelir. Ancak beş embriyodan yalnızca ikisinin anormal bulunması, tek başına sperm kaynaklı bir sorun olduğunu göstermez. Normal embriyo varsa öncelik onun transfer edilmesi olabilir.

Soru 19

Yirmi sekiz yaşındayım. Polikistik over sendromum ve 12 AMH değerim var. Histeroskopi sonucum normal çıktı. Dört transferim negatif sonuçlandı. Embriyolar beşinci günde yavaşlıyor ancak altıncı günde 4AA kalitesine ulaşabiliyor. Yeni yumurta toplama tedavisinde ne önerilebilir?

Cevap

Altıncı günde oluşan 4AA embriyo, iyi kalitede bir embriyodur. Dört başarısız transfer bulunduğu için yeni tedavide genetik inceleme düşünülebilir.

Yumurta sayısı yüksek olmasına rağmen az sayıda embriyo oluşuyorsa önceki tedaviden farklı bir uyarım dozu kullanılarak daha fazla yumurta elde edilmeye çalışılabilir. Böylece oluşabilecek embriyo sayısı artırılabilir.

Belirgin bir sperm faktörü bulunmasa bile yumurta kalitesi doğrudan değiştirilemediği için daha özellikli sperm seçme yöntemleri değerlendirilebilir. Döllenme sorunu varsa laboratuvarda kalsiyumla aktivasyon veya Piezo gibi uyarıcı yöntemler kullanılabilir. Beşinci ya da altıncı güne ulaşan embriyolara, tekrarlayan dört başarısız deneme nedeniyle genetik inceleme uygulanması da değerlendirilebilir.

Vermiş olduğu değerli bilgiler için Prof.Dr.Nadiye Köroğlu’na teşekkür ederiz.
*****************************